පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට තිබෙනවා, “සත්ත්වයා කර්මය දායාද කොට ගෙන උපදියි” කියලා. පින්වත, “සත්ත්වයා කර්මය මගේ කොට ගෙන, කර්මය ඥාතියා කොට ගෙන, කර්මය සෙවණැල්ල කොට ගෙන උපදියි” කියලා. පින්වත, අද සවස් යාමයේ භික්ෂුව අධිවේගී මාර්ගයේ බසයක වඩිද්දී, වේගයෙන් ගිය බස් රථයේ ඉදිරිපස වැදී පක්ෂියෙක් මැරී වැටුණා. පින්වත, පරිසරය පුරාවට මෙතරම් ඉඩකඩක් තිබිය දී, මෙම පක්ෂියාට බස් රථය ඉදිරියෙන් ම පියාඹන්න දැනීම් සකස් වූයේ අතීත පටිච්චසමුප්පන්න මරණීය අකුසලයක් විපාක දීම උදෙසා මයි. පින්වත, අදාළ කුරුල්ලා බස් රථයේ බඳේ ගැටෙද්දිම භික්ෂුවට සිතුණේ “සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්යයි” කියලා මයි. පින්වත, අනුනගේ සංස්කාරයෝ පටිච්චසමුප්පන්නව විපාක දෙද්දී, එම විපාකයන්ට ඇලීමෙන් හෝ ගැටීමෙන් අපි සංස්කාරයෝ රැස්කොට ගන්න නරකයි. පින්වත, අතීතය පුරාවට ඔබේ වාහනයේ ගැටී අනපේක්ෂිත ආකාරයෙන් පක්ෂියෙක් හෝ යම් සතෙක් අනතුරට ලක්වී තිබෙනවා නම්, කරුණාකර එම මිය ගිය පක්ෂියාව සිහිපත් කොට ගෙන සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්ය යැයි උතුම් ධම්මානුපස්සනාව මතු කොට ගන්න. පින්වත, එවිට ඔබ මිය ගිය පක්ෂියා තුළින් උතුම් ධර්මයක් ම දැක්කා වෙනවා. පින්වත, මහා මොළකරුවෙක් සොයාගෙන යන ගමනේ දී, සමස්ත ජාතියේ ම මොළය නරක් වී තිබෙන මොහොතක, විපාකයට පැමිණි අකුසල් මුල්කොට ගෙන එම සිද්ධීන්වලට යළි යළිත් ඇලීමෙන් හෝ ගැටීමෙන් අකුසල් රැස්කොට ගැනීම, මහා විනාශයක් මුල්කොට ගෙන, ඊටත් වඩා විනාශයක් උදෙසා මාර්ගය විවෘත කොට ගත්තා වෙන්න පුළුවන්.
පින්වත, මෙය සටහන් තබන භික්ෂුවගේ ජීවිතය හෙට දවසේ අවාසනාවන්ත ලෙස බෝම්බයක් පුපුරුවා අපවත් කළොත්, ඊට වගකිවයුතු මහ මොළකරුවා සොයන්න කොමිෂන් නම් පත් කරන්න එපා. පින්වත, භික්ෂුවගේ අවාසනාවන්ත මරණයට මුල්වූ සැබෑ ම “මහ මොළකරුවා” පටිච්චසමුප්පන්න භික්ෂුවගේ ම අතීත අකුසල් සංස්කාරයෝ මයි. පින්වත, එහෙම සිතද්දී ම, භික්ෂුවගේ සිත වර්තමානයේ දී තව තවත් සමාධිමත් වෙනවා. පින්වත, මුගලන් මහෝත්තමයන් වහන්සේට පහර දී, අතපය කුඩු කොට දමා උන්වහන්සේව අපවත් කරවනවා. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට තිබෙනවා, “මුගලන් මහෝත්තමයන් වහන්සේ අවාසනාවන්ත ලෙස අපවත් කිරීමේ ‘මහ මොළකරුවා’ පටිච්චසමුප්පන්නව අතීත භවයක දෙමාපියන්ට පහර දීමෙන් රැස්කොට ගත් මුගලන් මහෝත්තමයන් වහන්සේගේ ම අකුසල් සංස්කාරයෝ” ය කියලා. පින්වත, උතුම් ධම්මානුපස්සනාව යැයි කියන්නේ ප්රශ්න විසඳා දමන දහමක් මිස, ප්රශ්න පැටව් ගසන දහමක් නම් නොවේ. පින්වත, උතුම් ධම්මානුපස්සනාව මේ ලෝක ධාතුවේ බොහෝම දුර්ලභ අර්ථයක් වෙනවා. පින්වත, සියලු සංස්කාරයෝ ‘නිත්යයි’, ‘සැපයි’, ‘සුභයි’ යැයි දවල් සිහින දකින පංච උපාදානස්කන්ධ ලෝකයක, චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයෝ අරටුව කොට ගත්ත මේ උතුම් සම්මා සම්බුද්ධ ශාසනය මේ ලෝක ධාතුවේ දුර්ලභ ම අර්ථය බවට පත් වෙන්නේ ‘නිවීම’ මුල්කොට ගත්, ඇවිළීම නිෂේධ කරන උත්තරීතර අර්ථය නිසා මයි. පින්වත, මොහොතක් සංසිඳුණ සිතින් ‘ඇස අනිත්ය’ යැයි දකින්න. පින්වත, කන, නාසය, දිව, කය, මනස යන සළායතනයෝ අනිත්ය යැයි දකින්න. පින්වත, සළායතනයන්ගේ ඵස්සය අනිත්ය යැයි දකින්න. පින්වත, එවිට ඇවිළීමට අදාළ තෘෂ්ණාවේ ඉන්ධන, විඳීමේ ටැංකිවලින් යම් පමණකට හෝ ක්ෂය වෙලා යාවි.
පින්වත, යම් රටක ආර්ථික ප්රශ්න වැඩි වෙන කොට, පින්වත් ජනතාවගේ ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ අකුසල් මූලයෝ ගොඩාක් බලවත් වෙනවා. පින්වත, එවිට කාමච්ඡන්ද, ව්යාපාද ආදි වූ පංච නීවරණ ධර්මයෝ රජ වෙනවා. පින්වත, පංච නීවරණයන්ගේ ප්රතිපත්ති ප්රකාශය බවට පත් වෙන්නේ මිච්ඡා ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. පින්වත, පංච නීවරණ ප්රතිපත්ති ප්රකාශයේ මිච්ඡා දෘෂ්ටියේ පටන් මිච්ඡා සමාධිය දක්වා ම යස අගේට විවෘතව බබළනවා. පින්වත, අද උදෑසන පිණ්ඩපාත මඩුවට පැමිණි දෙපළක් ඩෙංගු රෝගය වැලඳී අසාධ්යව රෝහලේ සිටින තම හිතවතියකට ආශීර්වාද කරන්නය කියලා භික්ෂුවට මතක් කළා. පින්වත, භික්ෂුව එම රෝගී පින්වතියට බොහෝම මෙත් සිතින් ආශීර්වාද කරන ගමන් ම, නිහඬ සිතින් රටේ පින්වත් නායක පින්වතුන්ලාටත් පංච නීවරණ වල් පැළෑටි ගලවා දමා, සති සම්බොජ්ඣංගයන්ගේ සුවඳැති ධර්මයේ සිතුවිලි පහළ වේවා! යැයි කියලා ආශීර්වාද කළා. පින්වත, අපේ ගෞරවනීය නායක පින්වතුන්ලා පංච නීවරණ වල් පැළෑටි ප්රවර්ධනය කරන තාක් කල් අපිට ඩෙංගු, බරවා ආදි වූ ජරා, ව්යාධි, මරණ, ශෝක, පරිදේවයෝ සහ ප්රියයන්ගෙන් වෙන්වීම ආදි වූ දුක්ඛ සත්යයෝ ගැන කතා කරන්න සිද්ධ වෙනවා. පින්වත, ඩෙංගු රෝගීන් සහ ඩෙංගු මරණ වැඩි වීම යනු පංච නීවරණ දේශපාලනයේ අවාසනාවන්ත හේතුඵල ධර්මයෝ ම වෙනවා. පින්වත, රජ මැදුරෙන් ගලාගෙන එන පංච නීවරණයෝ දුගී පැල්පත දක්වා ම ආසාදනය කරනවා. පින්වත, පංච නීවරණයෝ සංසාර බිය, සංසාර ගැඹුර, සංසාර දුක ඉදිරියේ ආස්වාදයේ ම දවල් සිහින දකිනවා.
පින්වත, රටක බලවත් ඇත්තෝ තම වගකීම් සහ යුතුකම් අකුරට ඉටු කළොත් පමණක් මයි, ඊට අනුව යමින් රටේ ජනතාවත් තමාගෙන් රටට ඉටු විය යුතු වගකීම් සහ යුතුකම් අකුරට ඉටු කරන්න පෙළඹෙන්නේ. පින්වත, රටක බලවත් පින්වතුන්ලා තම වගකීම් සහ යුතුකම් පැහැර හැරියොත්, පින්වත් ජනතාව තමන්ගෙන් රටට ඉටු විය යුතු වගකීම් සහ යුතුකම් කෙරෙහි උදාසීනභාවයට පත් වීම හේතුඵල ධර්මයක් ම වෙනවා. පින්වත, මෙම උදාසීනභාවය යට සැඟවුණ නිහඬ පළිගැනීමේ චේතනාවෝ සමාජය තුළින් දකින්න පුළුවන්. පින්වත, මනුෂ්යයා පරිසරයට කැළි කසළ මුදා හරින්නේ, ප්ලාස්ටික් කෝප්ප, බෝතල්, පොලිතීන් ඇසුරුම්වලින් පරිසරය අසීමාන්තිකව දූෂණය කරන්නේ අපේකම මියදුණ, නිහඬ පළිගැනීමේ චේතනාවෝ නිසා මයි. පින්වත, සමාජය තුළ ඩෙංගු රෝගය උත්සන්න වීමෙන් ප්රකට වෙන්නේ බලවතුන්ගේ සහ ජනතාවගේ වගකීම් සහ යුතුකම් ඉටු කිරීමේ උදාසීනභාවයේ හේතුඵල ධර්මයෝ මයි. පින්වත, මේ මොහොතේ ඩෙංගු රෝගය වැලඳීමෙන් පීඩාවට පත් වී සිටින සියලුම පින්වත් රෝගී ජනතාව සිහිපත් කොට ගෙන, “සියලු සත්ත්වයෝ සුවපත් වේවා!” යැයි මෛත්රියට අදාළ ආනිශංසයෝ එකොළහක් ඔබේ ජීවිතයට එකතු කොට ගන්න. පින්වත, සියලු සත්ත්වයෝ සුවපත් වේවා යැයි දකින පින්වතා, කවදාකවත් මනුෂ්යයාට ඩෙංගු බෝ කරන්න, පරිසරය අපවිත්ර කරන්නේ නැහැ. පින්වත, මේ දිනවල පින්වත් ජනතාව තමන් සහ අනුන් කෙරෙහි මෙත් සිතින් පරිසරය පවිත්ර කිරීමේ ශ්රමදාන, ගම් සහ නගරවල දකින්නට ලැබීම සතුටක්. පින්වත, ජනතාවගේ ආත්මාරක්ෂාව උදෙසා ජනතාවගේ යුතුකම් අපි ඉටු කරමු. පින්වත, බලවතුන්ගේ ලෝකය සූදු පිටියක් වෙලා, පින්වත, එක පිරිසක් පාතාලයෙන් අල්ලස් ගනිද්දී, තවත් පිරිසක් පාතාලයෙන් තම බලය ශක්තිමත් කොට ගන්නවා. පින්වත, එකම කාසියේ දෙපැත්ත අපිට ‘විඤ්ඤාණයේ මැජික්’ පෙන්වනවා.
පින්වත, ලෝකය ඔබ තෘෂ්ණාවෙන් ගත්තොත්, ලෝකය ඔබට ලෝකය ම වෙනවා. පින්වත, තෘෂ්ණාවේ උපාදානයෝ ජාති, ජරා, ව්යාධි, මරණ ලෝකයට ම නෑගම් යනවා. පින්වත, තෘෂ්ණාවේ උපාදානයෝ ලෝකය හැටියට දකින්නේ, පංච නීවරණ සිතියම ඇතුළේ තිබෙන ලෝකයයි. පින්වත, පංච නීවරණ සිතියම ඇතුළේ තිබෙන ලෝකය තුළ කාමච්ඡන්ද, ව්යාපාද, ථිනමිද්ධ, විසිරුණ සිතුවිලි, විචිකිච්ඡාව ආදි වූ නිවනට විපක්ෂ සියලුම ධර්මතාවයෝ තිබෙනවා. පින්වත, කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන ලෝකය දිනන්න බැහැ. පින්වත, ඔබට සිතෙනවා නම්, ඔබ ලෝකය දින්නාය කියලා, එතැන පෙරළා කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන පුද්ගල සඤ්ඤාවක් තිබෙනවා. පින්වත, ඵස්සයේ තෘෂ්ණාව නිවා දමන්න, එවිට වේදනාවෝ නිවී යාවි. පින්වත, තෘෂ්ණාවේ වේදනාවෝ නිවී යද්දී, එතැන උපදින්නේ සියලු ධර්මතාවයන්ගේ අනිත්යභාවය අවබෝධ ඥානයෙන් දකින ධම්මානුපස්සනාවයි. පින්වත, සියලුම ධර්මතාවයෝ යැයි කියන්නේ, රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ ධර්මතාවයෝයි. පින්වත, භික්ෂුව හෝ පින්වත් ඔබ අනාගතයේ යම් දවසක පංච උපාදානස්කන්ධයෝ පරිපූර්ණ වශයෙන් අනිත්ය යැයි අවබෝධ කොට, උතුම් රහත්ඵල අවබෝධය සාක්ෂාත් කොට ගත්තත්, එම රහතන් වහන්සේ පිරිනිවී යන තෙක් ම, අතීත සංස්කාර හේතුවෙන් සකස් වෙන ආයුෂය, උණුසුම සහ තෘෂ්ණාව මළ පටිච්චසමුප්පන්න විඤ්ඤාණය, අවිද්යාවේ තෙල් අහවර වීමෙන් නිවී ගිය පහන් වැටක් වී, විමුක්තියෙන් ආලෝකවත් වේවි. පින්වත, නිවන යනු දිනුමක් නොවේ. පින්වත, ‘අවිද්යා නිරෝධා, ජාති, ජරා, ව්යාධි, මරණ නිරෝධෝ.’ අවිද්යාවේ පටන් සියලුම ලෝකයට අයිති ධර්මතාවයන්ගේ නිරෝධයයි. පින්වත, සියලුම ලෝක ධර්මයෝ නිවා දමා උපදින විමුක්තියේ උපතයි.
පින්වත, ලෝකය අයිති මාරයාට. පින්වත, ලෝකය කියන අර්ථයට පංච උපාදානස්කන්ධයෝ යැයි කීවත්, ධර්මානුකූලව වැරදි නැහැ. පින්වත, උපාදානයන් පරිපූර්ණ වශයෙන් නිරෝධය කළ පංචස්කන්ධය අයිති අනිත්ය වූ සතර මහා ධාතුවට. පින්වත, උපාදානයන් නිරෝධය කළ පංචස්කන්ධය දරාගත් උත්තමයාටයි රහතන් වහන්සේ යැයි කියන්නේ. පින්වත, උතුම් රහතන් වහන්සේලාගේ සළායතනයන්ට පණ දෙන ආයුෂය, උණුසුම සහ තෘෂ්ණාව නිවී ගිය පටිච්චසමුප්පන්න විඤ්ඤාණය, විමුක්තියේ ආලෝකයට පිරිනිවී යන තෙක් ම ඥාන දර්ශනයන්ගේ විශුද්ධිය ලබා දෙනවා. පින්වත, උතුම් රහතන් වහන්සේලාගේ ඥාන දර්ශන විශුද්ධිය, ශීල විශුද්ධියෙන්, චිත්ත විශුද්ධියෙන්, දිට්ඨි විශුද්ධියෙන්, කංඛාවිතරණ විශුද්ධියෙන්, මග්ගාමග්ග ඥාන දර්ශන විශුද්ධියෙන් සහ ප්රතිපදා ඥාන දර්ශන විශුද්ධියේ පෙරහන්කඩවලින් හොඳින් පෙරී, පෝෂණය වෙලයි තිබෙන්නේ. පින්වත, නිවනට පක්ෂ වෙන්නා වූ සත්තිස් බෝධි පාක්ෂික ධර්මයන්ගෙන් උපන්, තෘෂ්ණාව නිරෝධය වූ උතුම් රහතන් වහන්සේලාගේ ඥාන දර්ශන විශුද්ධිය, ලෝකයෙන් මිදුණ උත්තමයෙකු තවදුරටත් ලෝකය තුළ ජීවත් කරවන අතීත සංස්කාර ඇස්බැන්දුමක් පමණක් ම වෙනවා. පින්වත, උතුම් රහතන් වහන්සේලාගේ පිරිනිවන්පෑම, ඇස්බැන්දුම් සංස්කාරයන්ගේ අවසාන ගොදුරු බිම වෙනවා. පින්වත, සටහන කියවා අවසානයේ සමාධිමත් සිතින් උතුම් සෝවාන්ඵල, සකෘදාගාමීඵල, අනාගාමීඵල සහ උතුම් අරිහත් ඵලයන් සිහියට නගාගෙන, මේ සියලු ධර්මතාවයෝ අනිත්ය යැයි, උතුම් ධම්මානුපස්සනාවේ “නිදහස” කෙරෙහි ඡන්දය අපි, අපේ ජීවිතවලට පුහුණු කොට ගනිමු.
අතිපූජනීය රාජගිරියේ අරියඥාන ස්වාමින්වහන්සේ.
උපුටා ගැනීම – 2026 ජුලි 05 ඉරිදා දිවයින පුවත්පතින්.
