පින්වත, අපේ තෘෂ්ණාව වැඩි වෙද්දී, උපාදානයෝ හෙවත් බැඳීයාම් සහ අයිති කර ගැනීමේ කැමැත්ත වැඩි වෙනවා. පින්වත, වර්ණය, සැපය, බලය අයිති කොට ගැනීමේ කැමැත්ත අපි තුළ තිබිලා පමණක් වැඩක් වෙන්නේ නැහැ. පින්වත, වර්ණය, සැපය, බලය අයිති කොට ගැනීමට අදාළ පිනත් අපිට පටිච්චසමුප්පන්නව තිබෙන්නට ඕනේ. පින්වත, වර්ණය, සැපය, බලය උදෙසා කැමැත්ත දෝරේ ගලා ගියත්, ඊට අදාළ පින අපි තුළ දුර්වල නම්, අපි වර්ණය, සැපය, බලය අයිති කොට ගැනීම උදෙසා බොරු කියන්න පෙළඹෙනවා. පින්වත, ‘තෘෂ්ණා පච්චයා උපාදානං’ කියන ධර්මතාවය තුළ පටිච්චසමුප්පන්නව බැසගත්ත විඤ්ඤාණය, අතීත සංසාරයේ බොරු කීමට අදාළ අතීත දැනීම්, යස අගේට වර්තමානයේ මතු කොට දෙනවා. පින්වත, හඳෙන් හාල් ගෙනත් දෙන්නම්, ඇට රාත්තල් අටක් දෙන්නම් ආදි වූ සටන් පාඨ යනු ‘තෘෂ්ණා පච්චයා උපාදානං’ කියන ධර්මතාවයේ සුන්දර හේතුඵල ධර්මයෝයි. පින්වත, වර්තමානයේ ඇත්ත කියලා දේශපාලන වර්ණය, සැපය, බලය ලබන්න බැරි තරමට සමාජය තුළ බොරුව පත්තියන් වෙලා තිබෙනවා. පින්වත, අධර්මයෝ අධර්මයන් ම වඩවලා දෙනවා. පින්වත, බොරුව පත්තියන් වූ සමාජයක උපක්රමශීලීවයි සත්යය ප්රසූත කොට ගත යුත්තේ. පින්වත, එය කළ හැක්කේ උතුම් සම්මා දිට්ඨියේ අර්ථයන් හඳුනන නායකයෙකුට පමණක් මයි. පින්වත, එතැනයි සමාජගත වියරු අධර්මයෝ පියවරෙන් පියවර ධර්මයෝ වැඩෙන දිශාවට මෙහෙයවිය හැක්කේ. පින්වත, ලෞකික සැප ලැබීමේ සුන්දර දහමක් ජීවමානව තිබිය දී, පරාජය භාර ගන්න අවශ්ය නැහැ. පින්වත, පරාජයෝ, ජයග්රහණයක් බවට පත් කොට ගන්න නම්, මුලින් ම තමන් ජීවිතය ධර්මයෙන් ජය ගත්ත නායකයෙක් වෙන්න ඕනේ.
පින්වත, ඔබත්, ඔබේ හෘද සාක්ෂියට තට්ටු කරලා අහන්න, “ඔබත් බොරු කියන පින්වතෙක් ද? එහෙමත් නැත්නම් සත්යවාදී පින්වතෙක් ද?” පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ආර්ය ශ්රාවකයෝ බොරුව ජීවිතවලින් මරා දමලයි වැඩ සිටියේ. පින්වත, උපසම්පදා භික්ෂුවක් බොරුවක් කිව්වොත්, ඇවැත් දේශනා කර ගෙන යළි නිවැරදි වෙන්න අවස්ථාව ප්රාතිමෝක්ෂ ශීලය තුළ තිබෙනවා. පින්වත, එම ශීලයේ ප්රතිපාදනය අපේ භික්ෂු ජීවිතවලින් මකා දමමින්, සත්යවාදීව නැගී සිටීමට අපි දක්ෂ විය යුතුයි. පින්වත, ලෝකයේ පරම සත්යය උතුම් චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයෝයි. පින්වත, චතුරාර්ය සත්යය, පරම සත්යය කොට දකින්නා තුළින් බොරුව ස්වයංක්රීයව නිෂේධ වෙලා යනවා. පින්වත, සත්යවාදී ගිහි හෝ පැවිදි පින්වතාට මෙලොව දී ලැබෙන ආනිශංසයෝ හතරක් තිබෙනවා. පින්වත, සත්යවාදී පින්වතා සමාජය තුළ ජනප්රියභාවය ලබනවා. ඔහු කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන සංස්කාර අභියෝගයන්ට ඔරොත්තු දෙන්නෙක් වෙනවා. ඔහු ලෞකික සහ ලෝකෝත්තර භවභෝග සම්පත් ආරක්ෂා කොට ගන්නෙක් වෙනවා වගේ ම, සිහි මුළා නොවූ මරණයක හෝ අපවත්වීමක උරුමය ලබනවා. පින්වත, ඔබ තුළින් ස්වයංපරීක්ෂණයක් සිදු කොට බලන්න, සම්මා වාචාවන්ගේ හේතුඵල ධර්මයෝ ඔබේ ජීවිතය තුළ තිබෙනවා ද කියලා. පින්වත, බොරු කීමේ විපාකයෝ ඔබ දන්නවා ද? පින්වත, බොරු කියන්නාගේ ජනප්රියභාවය දවසින් දවස පිරිහීමට පත් වෙනවා. ඔහු මේ කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන සංස්කාර අභියෝගයන් ඉදිරියේ පෙරළා බොරුව ම ප්රවර්ධනය කරනවා. පින්වත, බොරු කියන්නාගේ වර්ණය, සැපය, බලයට අදාළ භවභෝග සම්පත් සහ අලෝභ, අද්වේශ, අමෝහයෝ පිරිහිලා ම යනවා. පින්වත, මේවා සුන්දර හේතුඵල ධර්මයන්. පින්වත, මෙතෙක් බොරු කීවාට කමක් නැහැ. මේ මොහොතේ පටන් සත්යවාදී වෙන්න. පින්වත් ඔබ හෙට දවසේ දිනනවා මයි. පින්වත, අනිත්ය වී යන ලාමක සැප සම්පත් හෝ බලය උදෙසා බොරු කියලා ඔබේ ම සුන්දර මනුෂ්ය ජීවිතයට සියල්ල අවසානයේ දී, සිහි මුළා වූ මරණයක අවාසනාව උරුම කොට ගන්න එපා.
පින්වත, ඇත්ත කතා කරන්න බිය වෙන්න එපා. අපි බොරු කියන්නයි බිය විය යුත්තේ. පින්වත, සත්ය වචන හෙවත් සම්මා වාචාවන්ට පුදුමාකාර ආකර්ෂණයක් තිබෙනවා. පින්වත, සත්ය වචන කතා කරන්නාගේ මුහුණ ප්රසන්න වෙනවා. තොල් පෙති වර්ණවත් වෙනවා. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට තිබෙනවා, “බොරු කියන්නා, දෙපා සෝදද්දී ඉවතට යන වතුර වගේ” ය කියලා. පින්වත, දෙපා සෝදා ඉවත යන වතුරට කිසිම වටිනාකමක් නැහැ. පින්වත, අපි බොරු කියලා දෙපා සෝදා ඉවතට ගලා යන නොවටිනා වතුරක් වෙන්න හොඳ නැහැ. පින්වත, අපි දක්ෂ වෙමු, ගෞරවයෙන්, මෙත් සිතින්, ලෙන්ගතුකමෙන් සේදුම් ලබන දෙපයක් වෙන්න. පින්වත, නගරයක් නගරයක් ගානේ උපකාරක පන්ති දමලා, “මිච්ඡා වාචාවෝ කියන්න එපා” යැයි පින්වත් මනුෂ්යයන්ට ඉගැන්නුවත්, මිච්ඡා වාචාවෝ නවතින්නේ නැහැ. පින්වත, මිච්ඡා වාචාවෝ අවම කරන්න නම් පින්වත් ජනතාවට සම්මා දිට්ඨියේ අර්ථයනුයි කියලා දිය යුත්තේ; මිච්ඡා වාචාවන්ගේ දීර්ඝ ආදීනවයෝයි තේරුම් කොට දිය යුත්තේ. පින්වත, ජරා, ව්යාධි, මරණ පංච උපාදානස්කන්ධ දුකට එකම හේතුව ‘තෘෂ්ණාව’ යැයි කියන අර්ථය හිස මත තබා ගන්න. එවිට ඔබේ ජීවිතයට සැහැල්ලුවක් මිස, බරක් නම් දැනෙන්නේ නැහැ. පින්වත, එතෙක් අපේ ජීවිත, තෘෂ්ණාව හේතුවෙන් සකස් වන ඇලීම් සහ ගැටීම් මුල්කොට ගෙන, මිච්ඡා වාචාවන්ට විවෘතවයි පවතින්නේ. පින්වත, මේවා පුද්ගල වැරදි හැටියට නොව, හේතුඵල ධර්මයෝ හැටියට ම දකින්න. එවිට සම්මා වාචාවෝ තව තවත් මුවහත් වේවි.
පින්වත, අවිද්යාවට, “දුක” බරක් නැහැ. පින්වත, “දුකට” අවිද්යාව බරත් නැහැ. පින්වත, හේතුඵල ධර්මයෝ කෙසේ නම් බරක් වෙන්න ද? පින්වත, සම්මා විමුක්තියට සත්තිස් බෝධි පාක්ෂික ධර්මයෝ බරක් නැහැ. පින්වත, නිවුණ පටිච්චසමුප්පාද දහමක කෙසේ නම් බරක් තිබෙන්න ද? පින්වත, ඔබේ ජීවිතය ධර්මයේ තරාදියෙන් කිරා බලන්න. පින්වත, සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා සහ අන්යශීලවෘතයන්ගේ බර, කාම, රාග, පටිඝයන්ගේ බර කිරලා, මැනලා දැන ගන්න. පින්වත, ඔබ, ඔබේ ජීවිතයෙන් ධර්මයේ තරාදියක් හදාගෙන තිබෙනවා ද? පින්වත, ධර්මයේ තරාදියක් යනු, සම්මා සමාධිමත් සිතකින් මතු කොට ගන්නා, තියුණු සති සම්බොජ්ඣංගයයි. පින්වත, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ සවියෙන් බල ගැන්වෙන සති සම්බොජ්ඣංගයේ තියුණු ඇසෙන් තොරව, කෙසේ නම් පංච උපාදානස්කන්ධ ලෝකයේ බර කිරා මැන ගන්න ද? පින්වත, පටිච්චසමුප්පාද නූල් බෝලය පටලවා ගත්තොත් ජීවිතය අවුලක් වෙනවා. පින්වත, ඔබ කැමති කරන දෙයක් ඔබට ලැබුණා ද, එය ඔබේ කුසල් සංස්කාරයක්. පින්වත, ඔබ කැමති කරන දෙයක් ඔබට නොලැබුණා ද, එය ඔබේ අකුසල් සංස්කාරයක්. පින්වත, ලැබීම සහ නොලැබීම යන දෙකටම වගකිවයුත්තා ඔබේ ම සංස්කාරයෝයි. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රාවකයාට ලැබුණ දෙයක් හෝ නොලැබුණ දෙයක් නැහැ. පින්වත, අවිද්යාව හේතුවෙන් සකස් වන සංස්කාර, පින්වත, ‘අවිද්යා නිරෝධා සංස්කාර නිරෝධෝ’ යැයි දකිමින් ඇලීම් සහ ගැටීම් විනිවිද ධර්මයේ උපේක්ෂාවට සිත පත් වෙද්දී, තෘෂ්ණාවට තවදුරටත් පාළු ගෙවල්වල වළං බිඳින්න බැහැ. එතෙක් අපි අනුනගේ පාළු ගෙවල්වලට පැන වළං බිඳිනවා.
පින්වත, ඔබ ජීවත් වන සමාජය තුළ හොඳ මිනිසුන් සොයන්න යන්න එපා. එවිට ඔබ නරක මිනිසුන් සමග ගැටෙන සිත් ඇති කොට ගනීවි. පින්වත, ඔබ සමාජය තුළ නරක මිනිසුන් සොයන්න යන්නත් එපා. එවිට ඔබ හොඳ මිනිසුන් කෙරෙහි ඇලෙන සිත් ඇති කොට ගනීවි. පින්වත, අනුනගේ හොඳ සහ නරක යන දෙකම, ඔබේ ම ඵස්සය හේතුවෙන් සකස් වන විඳීමේ හේතුඵල ධර්මයෝ හැටියට ම දකින්නෙක් බවට පත් වෙන්න. පින්වත, එවිට හොඳ සහ නරක යන කාරණා දෙකම ඔබට ධර්මාවබෝධය උදෙසා කමටහනක් වේවි. පින්වත, මෙය සටහන් තබන භික්ෂුවටත් නරක, පළිබෝධ, පීඩාකාරී ස්ථානයන් මුණ ගැසෙනවා. පින්වත, හොඳ වේවා, නරක වේවා, පින්වත් දායක පින්වතුන්ලාගේ සිත් රිදවන්න පැවිදි අපිට විනයානුකූලව බැහැ. පින්වත, ශාසනයේ පැවැත්ම උදෙසා මල් නොතළා රොන් ගන්න අපි දක්ෂ වෙන්න ඕනේ. පින්වත, හොඳ සහ නරකට අදාළ හේතුඵල ධර්මයෝ නුවණින් දැක, පළිබෝධ ස්ථානවල මෙත් සිතින් ටික දවසක් වැඩ ඉඳලා, කාරුණිකව මඟ හැර යන්න අපි දක්ෂ වෙන්න ඕනේ. පින්වත, හොඳ තැන් හෝ නරක තැන් සොයන්න එපා. පින්වත, තැනක් සොයන්නාට, රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ මේ සියල්ල ම ලැබෙනවා. පින්වත, සොයන්නාට අවසානයේ ලැබිලා තිබෙන්නේ පංච උපාදානස්කන්ධ දුක් ගොඩක් නේද? පින්වත, සොයන්නාට කුමක් හම්බ වුණත් එය කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන දෙයක් ම නේද? පින්වත, භික්ෂුව නම් දැන් මුකුත්ම සොයන්නේ නැහැ. පින්වත, මෙතෙක් කලක් සෙව්වා කියලා හම්බ වුණේ වෙනස් වෙලා යන දේවල් මයි. පින්වත, ඔබේ ඵස්සය ධම්මානුපස්සනාවට භාර දෙන්න. එවිට සොයන්න, රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ ලෝකයක් ඉතිරි වෙන්නේ නැහැ.
පින්වත, බලාපොරොත්තු අපිව ජීවත් කරවනවා. පින්වත, එම නිසා ම අපි සිතන්නේ, බලාපොරොත්තු යැයි කියන්නේ කල්යාණ මිත්රයෙකුටයි කියලා. පින්වත, සංස්කාර හේතුවෙන් සකස් වන ‘විඤ්ඤාණයේ මායාව’ අපේ බලාපොරොත්තු තුළ සැඟවී තිබෙනවා. පින්වත, බලාපොරොත්තු බිඳ වැටෙද්දී, අපි දුකට, ශෝක, පරිදේවයන්ට පත් වෙනවා. පින්වත, බලාපොරොත්තු ඉටු වෙද්දී, කාමයේ කෙටි ආස්වාදයේ ගොදුරක් වී දීර්ඝ ආදීනවයකට පාර හදා ගන්නවා. පින්වත, බලාපොරොත්තු ඉටු නොවුණත් දුක මයි, බලාපොරොත්තු ඉටු වුණත් අවසානයේ දුක මයි. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රාවකයාට අනාගතය පිළිබඳව බලාපොරොත්තු නැහැ. පින්වත, අතීත, වර්තමාන, අනාගත තුන් කාලය ම උන්වහන්සේලා උතුම් ධම්මානුපස්සනාවට මයි භාර දෙන්නේ. පින්වත, අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ඇති කොට ගත්තොත්, අනිවාර්යයෙන් ම දුක තුරුලු කොට ගන්න වෙනවා. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රාවකයා ජීවත් වෙන්නේ වර්තමානය තුළයි. පින්වත, “සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්ය” යැයි දකින ධම්මානුපස්සනාව උන්වහන්සේලාගේ වර්තමානය විදර්ශනාවෙන් ආලෝකවත් කරනවා. පින්වත, පින්වත් ගිහි ඔබ වර්තමානයේ චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයන් කෙරෙහි සිහිනුවණින් ජීවත් වෙන්න. පින්වත, දෙමාපියන්ට, ගුරුවරුන්ට, සමාජයට, රටට, ජාතියට, ආගමට ඔබෙන් වියයුතු යුතුකම් කොටස සත්පුරුෂභාවයෙන් ඉටු කරන්න. පින්වත, ඔබට ඉටු කළ නොහැකි යුතුකම්, වගකීම් ඉදිරියේ, ‘සුවපත් වේවා!’ යැයි මෙත් වඩන්න. පින්වත, එවිට හෙට දවසේ දිග හැරෙන්නේ, ඔබේ ම කුසල් සංස්කාරයන්ගේ කැඩපත මිස, දෙවියෙක්, බ්රහ්මයෙක් විසින් දෙන දෙයක් නොවේ. පින්වත, බලාපොරොත්තු සඵල කොට දෙන, සැප ලබන මාර්ගයට වර්තමානයේ ඔබ විවෘත වෙන්න.
අතිපූජනීය රාජගිරියේ අරියඥාන ස්වාමින්වහන්සේ.
උපුටා ගැනීම – 2026 ජුනි 28 ඉරිදා දිවයින පුවත්පතින්.
