පින්වත, “ගෞරවනීය සංඝ සමාජයේ විනය ශක්තිමත් කිරීම උදෙසා ධර්ම සංගායනාවක් පැවැත්විය යුතුයි” කියලා, පිංවත් ගිහි සමාජයෙන් අදහස් ප්රකාශ වෙනවා නේද? පින්වත, පසුගිය දවස්වල පක්ෂ සහ විපක්ෂ දේශපාලන නායක පින්වතුන්ලාත් ඉහත අදහස ප්රකාශ කරලා තිබුණා. පින්වත් ගිහි පින්වතුන්ලා ගෞරවනීය සංඝ සමාජය කෙරෙහි අවදියෙන් සිටීම සතුටට කාරණයක්. පින්වත, ඔබලා දක්වන්නා වූ සංඝ සමාජය කෙරෙහි අවදිය සෑම මොහොතක දී ම පංච නීවරණයන්ගෙන් නොව, චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයෝ මුල්කොට ගත් සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන්ගෙන් පෝෂණය කොට ගන්න ඕනේ. පින්වත, සති සම්බොජ්ඣංගය මුල්වුණොත් පමණයි, ධම්ම විචය බොජ්ඣංගය ඔබලා තුළ වැඩෙන්නේ. පින්වත, උතුම් ධම්ම විචය බොජ්ඣංගය ශාසනික ප්රශ්නවලට පිළිතුරු සොයන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට වදාළ දහමට අදාළව මයි. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට වදාළ ‘අධම්මික සූත්රයට’ අදාළව, කිනම් රටක වේවා, පූජක පක්ෂය සහ ජනතාව පිරිහීමට පත් වෙන්නේ, අදාළ රාජ්යයේ දේශපාලන සංස්ථාවේ පිරිහීම මුල්කොට ගෙන මයි. පින්වත, භික්ෂුවගේ තරුණ වයසේ පටන් මේ දක්වා, පංචශීලය කර්මය කර්මඵල විශ්වාසයෙන් ආරක්ෂා කොට ගත්ත දේශපාලන නායක පින්වතුන්ලා භික්ෂුව දැක නැහැ. පින්වත, මෙතනයි රාජ්යයක පිරිහීමේ ආරම්භය වෙන්නේ. පින්වත, මෙතනයි පූජක පක්ෂය සහ ජනතාව පිරිහීමට පත් වීමේ ආරම්භය වෙන්නේ. පින්වත, වර්තමානයේ මුලින් ම ජාතියට අවශ්ය ගෞරවනීය සංඝ සමාජය විනයගරුක කිරීමේ ධර්ම සංගායනාවක් නොවේ. පින්වත, වර්තමානයේ ජාතියට මුලින් ම අවශ්ය පංචශීලය සුරකින, පංචශීලයට ගරු කරන, විනයගරුක, පක්ෂ සහ විපක්ෂ දේශපාලනයක් උදෙසා, “දේශපාලන සංගායනාවක්” යැයි ධර්මානුකූලව සටහන් තබනවා. පින්වත, පංචශීලය සුරකින විනයගරුක දේශපාලනයක් උදෙසා ඇති කොට ගන්නා පක්ෂ සහ විපක්ෂ දේශපාලන අධිෂ්ඨානයකින් තොරව, ගෞරවනීය සංඝ සමාජය උදෙසා ධර්ම සංගායනාවක් පැවැත්වීම, “වක්කඩේ හකුරු හැංගුවා වගේ” ම වෙනවා.
පින්වත, ගෞරවනීය සංඝ සමාජය වේවා, පින්වත් දේශපාලන සමාජය වේවා, පිරිහීමට මුල් වෙන්නේ, ‘තෘෂ්ණාවයි.’ පින්වත, තෘෂ්ණාවේ නොසෑහීම විනාශයේ මුල වෙනවා. පින්වත, කාම, රූපී සහ අරූපී භවාත්රය ම තෘෂ්ණාවේ ඵලයෝ වෙනවා. පින්වත, වියරු තෘෂ්ණාව අවීචි මහා නිරයටත්, සම්මා ඥානයන්ගේ අණසකට යටත් වූ අනුශය තෘෂ්ණාව අනාගාමී බ්රහ්ම තලවලටත් පටිච්චසමුප්පන්නව පිරිස් බලය සපයනවා. පින්වත, තෘෂ්ණාවේ ආරම්භය වෙන්නේ අවිද්යාවෙන් උපදින ‘ඵස්ස පච්චයා වේදනා’ කියන ධර්මතාවයයි. පින්වත, ‘ඵස්ස නිරෝධා වේදනා නිරෝධෝ’ යැයි කියන ධර්මතාවය තෘෂ්ණාවේ නිරෝධය වෙනවා. පින්වත, දේශපාලන ලෝකයේ දී, ශීලයේ අණසකට යටත්ව, සක්විති රජකම දක්වා ම තෘෂ්ණාව ඔබට උපකාර කරනවා. පින්වත, තෘෂ්ණාව, ඇලීම් සහ ගැටීම් යැයි කියන විසකුරු සර්පයන් දෙදෙනෙක් පෝෂණය කරනවා. පින්වත, ශීලයෙන් දුර්වල ඉන්ද්රිය අසංවරභාවයෝ සහ ප්රත්යවේක්ෂාව දුර්වල අධිපාරිභෝජනයෝ, තෘෂ්ණාවේ විසකුරු සර්පයන් දෙදෙනාගේ ප්රණීත ගොදුරු බිම් වෙනවා. පින්වත, ශීලයෙන් හික්මෙන, ඉන්ද්රිය සංවරභාවයෙන් යුත් පින්වත් නායකයෝ දක්ෂයි, ඇලීම් සහ ගැටීම් නමැති තෘෂ්ණාවේ විසකුරු සර්පයන් දෙදෙනා බැහැර කොට, හේතුඵල ධර්මයෝ නුවණින් දකින ධර්මයේ උපේක්ෂාව මතු කොට ගන්න. පින්වත, ධර්මයේ උපේක්ෂාව ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය මුල්කොට ගෙන මයි උපදින්නේ. පින්වත, වැරදි කිරීම සහ නිවැරදි වීම යැයි කියන අර්ථයන් දෙක ම අයිති ලෝකයට. පින්වත, ලෝකය යැයි කියන්නේ, ජාති, ජරා, ව්යාධි, මරණ දුකටයි. පින්වත, මුලින් ම අපි වරදින් මිදී නිවැරදි වෙමු. පින්වත, දෙවනුව අපි වැරදි කිරීමත්, නිවැරදි වීමත් යනු අනිත්ය වී යන ධර්මතාවයන් යැයි අවබෝධ ඥානයෙන් දැක, මේ දෙකෙන් ම නිදහස් වෙමු.
පින්වත, අතීත රහතන් වහන්සේලා යැයි කියන්නේ, වරදින් මිදී නිවැරදි වූ පිරිසක් පමණක් ම නොවේ. පින්වත, අතීත රහතන් වහන්සේලා යනු වැරදි කිරීමත්, නිවැරදි වීමත් යන කාරණා දෙකම අනිත්ය වී යන ධර්මතාවයන් යැයි අවබෝධ ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ගත් උත්තම පිරිසක් මයි. පින්වත, එවැනි උතුමන් ඵස්ස නිරෝධා වේදනා නිරෝධෝ යැයි කියන, උපාදානයන් හළ පංචස්කන්ධයක් දරාගෙනයි වැඩ සිටියේ. පින්වත, උපාදානයෝ හළ ජීවිතවල ධර්මානුකූල හැඩරුව වෙන්නේ, ආයුෂයත්, තෘෂ්ණාව මළ පටිච්චසමුප්පන්න විඤ්ඤාණයත්, ශරීර උණුසුමත් පමණක් මයි. පින්වත, කාම බැඳීයාම්, දිට්ඨි බැඳීයාම්, අන්යශීලවෘත බැඳීයාම් භවය නවයොවුන් කරනවා. පින්වත, භවය යම් තැනක ද ඔහුගේ අත ගන්නා මනාලිය උපත මයි. පින්වත, භවය කෙරෙහි කෙටි ආස්වාදය ජාති, ජරා, ව්යාධි, මරණ යුගදිවියේ දීර්ඝ ආදීනවයෝ වෙනවා. පින්වත, නිවැරදිභාවය තුළත් වරදක් තිබෙනවා. පින්වත, එම වරද තමයි, ‘නිවැරදිභාවය අනිත්ය’ යැයි අවබෝධ නොකිරීම. පින්වත, බොහෝ ම සිහිනුවණින් “මම” ලිහා බලන්න. එවිට උපාදානයන්ගේ නීරස වැටහේවි.
පින්වත, සංසාර දුර, සංසාර බිය, සංසාර ගැඹුර ගැන නොදන්න පින්වතා, තමන්ගේ ජීවිතයට වටිනාකමක් දෙන්නේ නැහැ. පින්වත, ඔහු දුර්ලභ මනුෂ්ය ජීවිතයක වටිනාකම හඳුනා ගන්නේ නැහැ. පින්වත, ඔහු කෙටි තාවකාලික ආස්වාදයක් උදෙසා තමන්ගේ වටිනා මනුෂ්ය ජීවිතය, අකල් මරණයක් බවට පත් කොට ගන්නවා. පින්වත, කල්යාණමිත්ර ආශ්රය, සද්ධර්ම ශ්රවණය, නුවණින් මෙනෙහි කිරීමේ දුර්වලභාවය අකල් මරණ විනාශයේ හේතුඵල ධර්මයෝ වෙනවා. පින්වත, සියලුම සංස්කාරයෝ වෙනස් වෙලා යනවා. පින්වත, වෙනස් වෙලා යන සංස්කාරයෝ සමග අනුවණින් කාමයේ සහ රූපයේ කෙටි ආස්වාදයේ මිහිර ලබන්න යන්න එපා. පින්වත, ඔබ සතුටු වෙන්න. ඔබ විනෝද වෙන්න. පින්වත, එය කාම ලෝකයේ දී ඔබ ලැබූ අයිතියක්. පින්වත, සතුට, විනෝදය භුක්ති විඳිද්දී, හෙල, ගැඹුර, ප්රපාතය, වේගය මඟ හැර යන්න. පින්වත, තෘෂ්ණාව දුකට මුල බව වේගවත්භාවය ඉදිරියේ සිහිනුවණ ඇති කොට ගන්න. පින්වත, ලස්සන, වටිනා, පිනැති ජීවිතයක්, “තෘෂ්ණාවට” අකාලයේ බිලි දෙන්න එපා. පින්වත, අපි හැම දෙනා ම පසුපස විපාකයට එන්න ගොඩාක් අකුසල් සංස්කාරයෝ සැඟවී තිබෙනවා. පින්වත, බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කොට තිබෙනවා, “තමන්ට වඩා දැනුමෙන්, ප්රඥාවෙන් වැඩි කෙනෙක් ඔබේ ඇසුරට තෝරා ගන්න” ය කියලා. පින්වත, විනාශය දිශාවට ‘හෝයියා’ නොව, විනාශයෙන් මිදෙන දිශාවට ඔබට අවවාද කරන මිතුරන් ඇසුරට ගන්න. පින්වත, පාපමිත්ර ආශ්රයකට, පාපමිත්ර අධිවේගී සිතුවිල්ලකට යට වී, ඔබේ පිනැති මනුෂ්ය ජීවිතය අකුසලයේ ගොදුරක් බවට පත් කොට දෙන්න එපා. පින්වත, “මම නිදුක්, නීරෝගී සුවපත් වේවා!” යැයි ඔබ, ඔබට මෙත් වඩන්න. එම මෛත්රියේ ආනිශංසයෝ ඔබව අකුසලයෙන් ආරක්ෂා කරාවි.
පින්වත, හිස ගිනිගත්තෙක් එම ගින්න නිවා ගන්න වෙහෙසෙන්නේ යම් සේ ද, පින්වත් ඔබ වහ වහා අප්රමාදී වෙන්න. පින්වත, සංස්කාර ලෝකය බොහෝම වේගයෙන් කැඩෙනවා, බිඳෙනවා, විසිරෙනවා. පින්වත, ගෙවී ගිය වෙසක් සතියේ වාහන අනතුරුවලින් සහ ගිනි විපත්වලින් සිදු වූ අවාසනාවන්ත මරණ ගොඩාක් වැඩියි නේද? පින්වත, මෙම විනාශයන් අහම්බයක් නොවේ. පින්වත් මනුෂ්ය ජීවිතවලින් තෘෂ්ණාව වේගවත් වෙද්දී, ජරා, ව්යාධි, මරණ, ශෝක, පරිදේවයෝ අධිවේගී වෙනවා. පින්වත, මෙවන් විනාශයන් ඉදිරියේ අදාළ විත්තිකරුවන් බන්ධනාගාරගත කළාය කියලා ප්රශ්නය විසඳෙන්නේ නැහැ. පින්වත, වර්තමානයේ නීති උපදේශනයන් උදෙසා වැය වෙන ගාස්තු දකිද්දී, විත්තිකරුවන්ගේ ඇලීම් සහ ගැටීම්, තෘෂ්ණාව තව තවත් ප්රවර්ධනය කරන සශ්රීක පොහොර බවට මයි පත් වෙන්නේ. පින්වත, නිමාවක් නොදකින සංස්කාර වියරුවක් දිශාවටයි සමාජය ගමන් කරන්නේ. පින්වත, මෙය සටහන් තබන භික්ෂුව මේ මොහොතේ ආරක්ෂිතවයි ජීවත් වෙන්නේ. පින්වත, භික්ෂුව එම ආරක්ෂාව ලබන්නේ “සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්ය” යැයි දකින දැක්මෙන්. පින්වත, මනුෂ්ය ජීවිතයක් අප්රමාදීභාවයට පත් කරන්න සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්ය යැයි දකින දැක්මට පුළුවන්. පින්වත, සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්ය යැයි දකින පින්වතා, සෑම නිමේෂයක දී ම, ධම්මානුපස්සනාව තුළයි ජීවත් වෙන්නේ. පින්වත, උතුම් ධම්මානුපස්සනාව යම් ජීවිතයක උපදී ද, එතැන සමස්ත ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ ම ශක්තිය තිබෙනවා. පින්වත, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන් උපදින ධම්මානුපස්සනාව තුළින් අප්රමාදී පින්වතා, කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන සංස්කාර ලෝකය ඉදිරියේ ගොදුරක් නොවී බලයක් බවටයි පත් වෙන්නේ.
පින්වත, සමාජය දෙස හොඳින් දෑස් හැර බලන්න. මේ කැඩෙන, බිඳෙන, විසිරෙන සංස්කාර ලෝකය ඉදිරියේ, බලයක් නොවී, ගොදුරක් වෙන මනුෂ්ය ජීවිත ඔබට පෙනෙනවා නේද? පින්වත, පින්වත් නායකයන් අවිද්යාවෙන් අන්ධ වෙද්දී, අසරණ ජනතාව අවිද්යාවේ ගොදුරු බවට පත් වෙනවා. පින්වත, අවිද්යාවෙන් තවදුරටත් පාර අහන්න යන්න එපා. පින්වත, අවිද්යාවෙන් යහපත දිශාවට තවදුරටත් පූර්වාදර්ශයෝ බලාපොරොත්තු වෙන්නත් එපා. පින්වත, උතුම් දහමක් අපි ඉදිරියේ තිබිය දී ම, එම උතුම් දහමට අකීකරු වීමේ දිට්ඨධම්මවේදනීය විපාකයෝයි අපිව හඹාගෙන එන්නේ. පින්වත, සමාජය තුළ ක්රියාත්මක ඇලීම් සහ ගැටීම් බහුල තෘෂ්ණාවේ ක්රියාන්විතයන්ගෙන්, තවදුරටත් සැප නම් බලාපොරොත්තු වෙන්න එපා. පින්වත, තෘෂ්ණාවට අමෘතය පොවමින් ජාතියක් හැටියට අපි මේ යන්නේ දුකේ පරතෙරට මයි. පින්වත, ගෙවී ගිය පූජනීය වෙසක් සතියේ දී ශීලයේ ආස්වාදය ලබමින්, වෙසක් සිරි නරඹමින්, දන්සැල් විඳිමින්, අපි, අපේ ජීවිතවලට පිනට බර වූ කාමයේ සහ රූපයේ කෙටි ආස්වාදයෝ මොනතරම් නම් එකතු කොට ගත්තා ද? පින්වත, උතුම් චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයන්ට පණ දෙන කුසල් මූලයෝ වන අලෝභ, අද්වේශ, අමෝහ ධර්මයන් මතු කොට දෙන, නෙක්ඛම්මය උපදින ප්රතිපත්ති පූජාවෝ අපේ ජීවිතවලින් අපි ඈත් කොට තැබුවා නේද? පින්වත, උතුම් තෙමඟුලේ අරුත උතුම් චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයෝ මිස, අනිත්ය වී යන පින මුල්කොට ගත් කාමයේ සහ රූපයේ කෙටි ආස්වාදය නම් නොවේ. පින්වත, සමාජගත වන අධිතෘෂ්ණාව ඉදිරියේ ඔබ අප්රමාදී වෙන්න. පින්වත, ඔබේ සැබෑ ආරක්ෂකයා ධනය, බලය නොව චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයෝ ම බව සිහිනුවණින් තේරුම් ගන්න. පින්වත, ඔබේ ආරක්ෂකයා ඔබම වෙන්න.
අතිපූජනීය රාජගිරියේ අරියඥාන ස්වාමින්වහන්සේ.
උපුටා ගැනීම – 2026 ජුනි 14 ඉරිදා දිවයින පුවත්පතින්.
