ප්රශ්නය : –
ගෞරවණීය ස්වාමීන් වහන්ස, භාවනා කිරීමේ දී සිත එක අරමුණක පිහිටුවන්නට කොපමණ උත්සාහ කළත් එම උත්සාහය අසාර්ථක වන්නේ උත්සාහය මඳිකම නිසාද, නැත්නම් පින් මඳිකම නිසාද..?
පිළිතුර : –
සමහරු භාවනා කරන්නට යද්දී අපිට මතක් කරනවා, ස්වාමීන් වහන්ස මේ සිත නිරතුරුවම විසිරෙනවා කියලා. සිත විසිරෙනවාය කියන කාරණය, සිත විසිරෙන්න හේතුව සිත විසිරෙනවා කියන්නේ, සිත දුවනවාය කියන්නේ සිත දුවන්නේ රූපයක් පසුපසමයි. කාගෙ සිත දිව්වත් ඒ හිත දුවන්නේ රූපයක් පසුපසමයි. එහෙමනම් රූපයන් කෙරෙහි ඇතිකර ගන්නා වූ තෘෂ්ණාව නිසාමයි, පින්වතුනි, මේ භාවනාව කරන්න ගිය පසු තමන්ගේ සිත එහාට මෙහාට දුවන්නේ. ඒ නිසා භාවනා කරන්න යන්න ඉස්සර වෙලා මේ භාවනා මාර්ගය බුදුරජාණන් වහන්සේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයක් හැටියටයි හඳුන්වන්නේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ මුල්ම මාර්ග අංගය තමයි සම්මා දිට්ඨිය.
සම්මා දිට්ඨියෙන් පටන් ගත්ත ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ සම්මා සතිය කියන කාරණය සකස් වෙන්නේ හත්වෙනි මාර්ග අංගය හැටියටයි පින්වතුනි. එහෙමනම් මේ සම්මා සතිය සකස් කර ගන්න නම් අනිවාර්යෙන්ම මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ මුල් මාර්ග අංග හය තමා තුළ වැඩෙන්න ඕනේ. ඒ නිසා යමෙක් භාවනා කරද්දී හිත දුවන ස්වභාවයක් තිබෙනවා නම් ඊට හේතුව තමයි මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ග යේ මුල් මාර්ග අංග හයේ වැඩීමේ දුර්වලතාවන්. ඒ නිසා තමන් නිරතුරුවම ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඩෙන දිශාවට ගමන් කරන්න.
මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයේ මුල් මාර්ග හයේ ඵලය තමයි සම්මා සතිය කියා කියන්නේ. එහෙමනම් යහපත් සිහියක් ඇති කරගන්න නම් ඒක ඉබේම වෙන්නේ නැහැ. අප තුළ සම්මා දිට්ඨිය සකස් වී නැත්නම් අප තුළ කවදාවත් සම්මා සංකප්පයන් සකස් වෙන්නේ නැහැ. අප තුළ සම්මා සංකප්පයන් සකස් වෙන්නේ නැත්නම් කවදාවත් සම්මා වාචාවක් සකස් වෙන්නේ නැහැ. සම්මා වාචාවක් සකස් වෙන්නේ නැත්නම් සම්මා කම්මන්තයක් සකස් වෙන්නේ නැහැ. සම්මා කම්මන්තයක් සකස් වෙන්නේ නැත්නම් සම්මා ආජීවො, සම්මා වායාමෝ, සම්මා සතියක් සකස් වෙන්නේ නැහැ. පින්වතුනි, මේ සියල්ලම හේතුඵල ධර්මයන්. ඒ නිසා මේ හේතුඵල ධර්මයන් දකිමින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඩෙන දිශාවට ගමන් කරමිනුයි, අපි භාවනාවක් කරා යන්න ඕනේ. ඒ වගේම යමෙක් භාවනා කරනවා නම් මුලින්ම දකින්න ඕනේ පින්වතුනි, තමන් මේ පුරුදු වෙන්න නෙවෙයි භවනා කරන්නේ කියා. මේ සංසාරයේ පළමුවෙනි වතාවට නෙවෙයි ඔබලා භාවනා කරන්නේ කියා.
මොකද අපි සම්මා සම්බුද්ධ ලක්ෂ ගණනක් පසුකරගෙන ආවා පින්වතුනි, මේ සම්මා සම්බුද්ධ ලක්ෂ ගණනක දි ඔබලා මෛත්රී ධ්යාන ලබලා මෙතැන ඉන්න හැම කෙනෙක්ම සෘද්ධියෙන් ගිහින් තියෙනවා පින්වතුනි. ඔබලා රූපාවචර, අරූපාවචර පළවෙනි, දෙවෙනි. තුන්වෙනි, හතරවෙනි ධ්යාන වල උපත ලබලා, ඔබලා රූපාවචර බ්රහ්ම තලවල කල්ප ගණන් උපත ලබලා තිබෙනවා. ඔබලා අරූපාවචර ධ්යාන ලබලා අරූපාවචර බ්රහ්ම තලවල කල්ප ගණන් ජීවත් වෙලා තිබෙනවා.
පින්වතුනි. එහෙමනම් බලන්න අපි මේ පුරුදු වෙන්න භාවනා කරනවා නොවේ. අතීතයේ මේ භාවනාවන් නිසා සෘද්ධියෙන් ගිය පිරිසක් අපි. එහෙමනම් ඒ සා සංසාරයේ අපි භාවනා කරලා තිබෙනවා පින්වතුනි. ඒ සා භාවනා කළත් අපි ඒ භාවනාව භව නිරෝධය කරා සම්මා සතියක්, සම්මා සමාධියක් බවට පත්කර ගන්නේ නැහැ පින්වතුනි. ඒක හොඳට තේරුම් ගන්න ඕනේ. මෙතැන වැදගත් වන්නේ සතිය කියන කාරණය නොවේ. සම්මා සතියයි…! සතියයි, සම්මා සතිය අතර අහසයි, පොළොවයි වගේ වෙනසක් තිබෙනවා පින්වතුනි. සතිය කියන දේ මුස්ලිම් පල්ලියක සිටින මහත්මයෙකු තුළත් තිබෙන්න පුළුවන්. සතිය කියන දේ ක්රිස්තියානි පල්ලියක මහත්මයෙක් තුළත් තිබෙන්න පුළුවන්. නමුත් සම්මා සතිය කියන්නේ බෞද්ධයෙකුට ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය තුළ ඵලයයි පින්වතුනි, එහෙමනම් සතිය පසු පස නොවේ අප යා යුත්තේ, සම්මා සතිය පස්සෙයි. සම්මා සතියත්, සතියත් කියන්නේ අහසත්, පොළොවත් වගේ පරතරයක් ඇති දෙයක් කියලයි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන්නේ.
ඔබ හිතන්න හරකෙක් ඉන්නවා. ඒ හරකව අපි ලෙහෙලා දානවා. ලෙහෙලා දැම්මොත් මොකද කරන්නේ. එයා වටේම තිබෙන ගොයම් පැළ ටික, කෙසෙල් පැළ ටික කනවා පින්වතුනි. අපි එයාව මීටර් 10 ක කඹයකින් බඳිනවා. බැන්දොත් මොකද වෙන්නේ එයා මීටර් 10 ප්රමාණයට තමයි දැන් කන්නේ. මීටර් 10 කඹයත් අයින් කරලා අපි එයාව මීටර් 5 කඹයකින් බඳිනවා. දැන් මොකද වෙන්නේ, එයා මීටර් 5 ප්රමාණයටයි කන්නේ. පින්වතුනි, ඒ මීටර් 5 කඹෙත් අයින් කරලා අපි එයා කණුවටම බෙල්ල තියලා බඳිනවා. එයා කණුවට බෙල්ල තියලා බැන්දත් මෙයා වටේ පිටේ තියෙන කෙසෙල් පැළ, ගොයම් පැළ, දිහා බලමින් කෙළ ගිලිමින් තමයි ඉන්නේ. ලණුව කඩාගන්නේ කොහොමද කියලා දකිමින් තමයි ඉන්නේ. මොකද සම්මා සතිය සකස් වුණේ නැහැ. තෘෂ්ණාව ක්ෂය වුණේ නැහැ. ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ මුල් මාර්ග අංග හය වැඩුණේ නැහැ.
එහෙමනම් එතැන තමයි සතිය කියලා කියන්නේ. ඒ සතිය තුළ තෘෂ්ණාව සැඟවිලා තිබෙනවා පින්වතුනි. සම්මා සතිය කියන්නේ කුමක්ද…? සම්මා සතියේ දීත් එයා මේ කණුවට බෙල්ල තියලා බැඳිලා තමයි ඉන්නේ. නමුත් එයා වටපිටාවේ තිබෙන කෙසෙල් පැළ, ගොයම් පැළ දිහා බල බලා කෙළ ගිලින්නේ නැහැ පින්වතුනි. මොකද එයා තෘෂ්ණාව ක්ෂය කරගන්නා වූ ගමනක යන්නේ. එයා රූපයේ අනිත්ය භාවය දකිනවා. එයා වේදනාවේ අනිත්යභාවය දකිනවා. ඒ නිසා එයා කවදාවත් කණුවට බෙල්ල තියලා බැඳලා තිබ්බත් ලණුව කඩා ගන්න හදන්නේ නැහැ. වටපිටාවේ දේවල්වලට කෙළ ගිලින්න යන්නේ නැහැ පින්වතුනි. එහෙමනම් සතියත්, සම්මා සතියත් අතර තිබෙන වෙනස තමයි මේ.
මේ නිසා යමෙක් භාවනා කරන්න යද්දී ඔබේ හිත දුවනවා නම් ඔබ නිරතුරුවම සංසාර බය දකින්න. සංසාරය මේ කොපමණ ගැඹුරු, කොපමණ විෂම, සංසාර ගමනක් ද අපි මේ යන්නෙ කියන කාරණය දකින්න. මේ සාසාර බය අපට සකස් කරලා දෙන්නේ සම්මා දිට්ඨිය විසින්මයි පින්වතුනි. සම්මා දිට්ඨියෙන් අපි පරිපූර්ණ නැත්නම් කවදාවත් සංසාර බිය කියන දේ සකස් වෙන්නේ නැහැ. අපි හිතන්නේ අපිට ගිය ජීවිතයත් තිබුණා.
ඊට පස්සේ මරණින් පසු තව ජීවිතයක් ඇතියි කියන කාරණයයි. අර සා සම්මා සම්බුද්ධ ශාසන ලක්ෂ ගණනක් පසුකර ගෙන අර සා අප්රමාණ දුක් කන්දරාවක් විඳගෙන ආවා කියන කාරණය අපි දකින්න ඕනේ. ඒ නිසා මේ සංසාර බය දකින්න. සංසාර බය දකිමින් මේ ජීවිතයේ අපිට ධර්මයෙන් ප්රයෝජනයක් ගන්න බැරි වුණොත් පින්වතුනි, ආයිමත් සම්මා සම්බුද්ධ ශාසනයක් ලැබෙන්නේ තව අවුරුදු ලක්ෂ විසි පහක් පමණ ගිය පසුවයි. මොකද මෛත්රී බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෝකයේ පහළ වෙන්න අවම වශයෙන් තව අවුරුදු ලක්ෂ විසිපහක් වත් යනවා පින්වතුනි. මොකද මනුෂ්යාගේ පරම ආයුෂ අවුරුදු 80,000 ක් කියන තැනදීයි මෛත්රී බෝධිසත්ත්වයන් පහළ වෙන්නේ.
දැන් බලන්න අපේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයේ පරම ආයුෂ අවුරුදු 120 යි. අද වෙන කොට පරම ආයුෂ අවුරුදු 70ක වගේ තැනට අඩුවෙලා තිබෙනවා. එහෙමනම් අවුරුදු 2600 ක් තුළ අවුරුදු 50 ක් ආයුෂ අඩු වුණා. අවුරුදු 2600 ක් තුළ අවුරුදු 50 ක් ආයුෂ අඩුවීමේ වේගය අනුව ගණනය කරන කොට අඩු 80,000 ක් වයස තියෙන මනුෂ්යයෝ බිහිවෙන්න නම්, තව අවුරුදු ලක්ෂ 25 ක් වත් යනවා පින්වතුනි, ඒ කියන්නේ තව අවුරුදු ලක්ෂ 25 ක් අබුද්ධෝත්පාද කාලයක්. ධර්මයක් නැහැ. සංඝයා කියන වචනය නැහැ. බුද්ධ කියන වචනය නැහැ. කොතැන ඉපදුණත් එතන දුකමයි පින්වතුනි, අබුද්ධෝත්පාද කාලය කියන්නේ මාරයාගේ ග්රහණය තුළ, මාරයාගේ පාලනය තුළ තියෙන කාලය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ කියනවා ඒ කාලයට දිව්යතල හිස් වෙනවා කියා. දිව්යතල හිස්වෙලා දෙවියන් තුළත් ලෝහ, ද්වේෂ, මෝහ අකුසල් මූලයන් සකස් වෙලා දෙවියනුත් දුශ්ශීල මනුෂ්යයින් බවට, ප්රේතයින් බවට, යක්ෂයින්, නිරි සතුන්, තිරිසන් සතුන් බවට පත්වෙනවා කියනවා පින්වතුනි, එහෙමනම් කොතනකදීවත් පින්වතුනි, සංසාරයේ අබුද්ධෝත්පාද කාලයකින් ගැලවීමක් ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒ සංසාර බය දකින්න. මේ සංසාර බය දැකලා මේ සංසාර බයෙන් එතෙර වෙනවාය කියා සිතන තැන දී භාවනාවට වාඩිවෙන්න. වෙන දේවල් හිතන්න යන්න එපා.
මේ සා ගැඹුරු ගමනක්, මේ සා දුක්ඛිත ගමනක් බව මම පසුකර ඇවිත් තිබෙනවා. ඒ ආවා වූ දුක්ඛිත ගමනේදි මම එළුවෙක් වෙලා, ඌරෙක් වෙලා, කුකුළෙක් වෙලා, හරකෙක් වෙලා මගේ බෙල්ල කපල මරපු වෙලාවේ ගලාගිය රුධිරය මහ සාගරයේ ජලයට වඩා වැඩියි කියා බුදුරජාණන් වහන්සේ කියනවා. ඒ සා තිරිසන් කුලවල ඉපදිලා අපේ බෙල්ල කපන වෙලාවේ මහා සාගරය තරම් රුධිරය ගලලා තියෙනවා පින්වතුනි, මේ සංසාර බය දකින්න.
මේ සංසාර බය දකිමින් මේ මොහොතේ ධර්මයේ ඵලයන් ලබාගන්න බැරි වුණොත් අනාගතයේ දී වැටෙන්නා වූ සංසාරයේ බියකරු බව දකින්න. මේ සංසාර බය දකිමින් ඔබ භාවනාවට වාඩිවෙන්න. එතකොට ඔබේ හිත විසිරෙන්නේ නැහැ පින්වතුනි. ඒ සංසාර බය නොදකින තාක් කල් ඔබ භාවනා කරන්න යන්නේ තාවකාලිකව, මානසිකව සුවයක් උදෙසා නම්, තාවකාලිකව තිබෙන ප්රශ්නයක් මගහරවා ගැනීම උදෙසා නම් මම මේ කියන ධර්මය අදාළ වෙන්නේ නැහැ පින්වතුනි. ඒවා උදෙසා භාවනා කරන ධර්මයක් බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට දේශනා කරන්නේ නැහැ.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ උතුම් මාර්ගය, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය දේශනා කරන්නේ සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී, අරහත් උතුම් ඵලයන් උදෙසාමයි පින්වතුනි, ඒ නිසා ඔබ මොන භාවනාවක් කළත් මුලින්ම බුද්ධානුස්සතියෙන් ජීවිතය පටන් ගන්න. මොකද බුදුරජාණන් වහන්සේයි මුල් වන්නේ, ධර්මරත්නයයි, සංඝරත්නයයි මුල් වන්නේ, ඒ නිසා බුද්ධානුස්සතියෙන් නිරතුරුවම ජීවිතය පටන් ගන්න. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනත්ත වූ ගුණයන් සිහිපත් කරන්න.
ඉතිපිසෝ භගවා අරහං සම්මා සම්බුද්ධෝ විජ්ජාචරණ සම්පන්නෝ, සුගතෝ ලෝක විදූ…
මේ ආකාරයෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත වූ ගුණයන් සිහිපත් කර ගන්න. මෙහෙම සිහිපත් කරගෙන ආයිමත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත වූ ඤාණයන් සිහියට නගා ගන්න.
“දුක්ඛෙ ඤාණං, බුද්ධ ඤාණං … දුක්ඛ සමුදයෙ ඤාණං, බුද්ධ ඤාණං, දුක්ඛ නිරෝධ ඤාණං, බුද්ධ ඤාණං, දුක්ඛ නිරෝධගාමිණි පටිපදාය ඤාණං, බුද්ධ ඤාණං”….
ඒ අනන්ත වූ බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ ඤාණයන්ගෙන් සිත පුරවා ගන්න. දැන් ඔබ බුද්ධානුස්සතියෙන් ජීවිතය පුරවා ගෙනයි තිබෙන්නේ. දැන් ඔබ හිතන්න ඔබ චිරාත් කාලයක් ජීවත් වෙලා මැරෙන වෙලාව එනවා. මැරෙන වෙලාවේ එකපාරටම ඔබේ සිත බුදුගුණයකට යනවා පින්වතුනි. මොකද ඔබ බුද්ධානුස්සතිය පුහුණු කරපු කෙනෙක්. මැරෙන වෙලාවේ එක පාරට බුදුගුණයක් තමයි සිහිපත් වන්නේ. මොකද ඔබට වෙන්නේ. ඔබ සුගතියේ උපතක් සකස් කර ගන්නවා. සුගතියේ උපතක් සකස් කරගත්තා. භව නිරෝධයකට ඔබ ගියේ නැහැ පින්වතුනි. මෙච්චර කාලයක් සංසාරයේ බුදුගුණ වඩලා අපි මැරෙන වෙලාවේ බුදුගුණයක් සිහිපත් කරගෙන නැවත දෙවියෙක් වුණා, නැවත මනුෂ්යයෙක් වුණා පින්වතුනි.
ඒ නිසා ඒ කළ දේ ආයිමත් කරන්න ලෑස්ති වෙන්න එපා. ආයිමත් කරන්න ලෑස්ති වුණොත් ආයිමත් සුගතියේ දිව්ය නැත්නම් මනුෂ්ය උපතක් කරායි අපි යන්නේ. ඒ නිසා ඔබ මුලින්ම පුහුණුවෙන කොට බුද්ධානුස්සතිය පුහුණු වෙන්න. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණයන්, ඤාණයන් සිහිපත් කරමින් බුද්ධානුස්සතියෙන් ජීවිතය පුරවා ගන්න. බුද්ධානුස්සතියෙන් ජීවිතය පුරවාගෙන ඊට පසුව බුද්ධානුස්සතියත් විදර්ශනා නුවණින් දකින්න පින්වතුනි, එතැන තමයි දක්ෂභාවය. බුද්ධානුස්සතිය විදර්ශනා නුවණින් දකින්නෙ කොහොමද..?
දැන් බුද්ධානුස්සතියෙන් ජීවිතය පුරවාගෙනයි ඉන්නේ. දැන් එහෙම ඇස් දෙක පියාගෙන ඔබ නුවණින් මෙනෙහි කරන්න අතීතයේ බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලක්ෂ ගණනක් පහළ වුණා. ඒ සෑම බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙනෙක්ම පිරිනිවී ගියාය කියන කාරණය නුවණින් දකින්න. අතීතයේ සම්මා සම්බුද්ධ ශාසන ලක්ෂ ගණනක් පැවතුණා. ඒ සෑම ශාසනයක්ම අතුරුදහන් වෙලා ගියාය කියන කාරණය නුවණින් දකින්න. අතීතයේ සම්මා සම්බුද්ධ ශාසන ලක්ෂ ගණනෙදි භික්ෂු, භික්ෂූණී, උපාසක, උපාසිකා සිවුවනක් පිරිස කෝටි ගණනක් ජීවත් වුණා. ඒ සෑම කෙනෙක්ම පිරිනිවී ගියා, අනිත්ය භාවයට පත් වුණා කියන කාරණය නුවණින් දකින්න. අපේ බුදුරජාණන් වහන්සේ උතුම් වූ සම්මා සම්බුද්ධ ඥාණය අවබෝධ කරගත්තා කියන කාරණය නුවණින් දකින්න. අපේ බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පාන වෙලාවේ ඒ දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණයන්ගෙන් බබළන සම්මා සම්බුද්ධ රූපකායන් අනිත්ය භාවයට පත් වුණා.
අළු ගොඩක්, ධාතුන් වහන්සේලා ගොඩක් වුණාය කියල නුවණින් දකින්න. ඒ සාරාසංඛ්යෙය කල්ප ලක්ෂ ගණනක් පාරමී දම් පුරලා අවබෝධ කොට ගත්තා වූ සම්මා සම්බුද්ධ ඤාණයන් පිරිනිවන් පාන මොහොතේ අනිත්ය භාවයට පත් වුණාය කියන කාරණය නුවණින් දකින්න. ඒ වාගේම මේ ශාසනය අතුරුදහන් වෙලා කාසායකණ්ඨකලාගේ ලෝකය, කහපාට නූලක් අතේ බැඳගත්ත කාසායකණ්ඨකලාගේ අනාගත ලෝකය නුවණින් දකින්න. අන්න බුද්ධානුස්සතිය විදර්ශනා නුවණින් දැක්කා වෙනවා. එතැන තමයි විදර්ශනා නුවණ, ප්රඥාව කියන කාරණය සකස් වෙන්නේ.
මොකද යමෙක් මේ භව ගමනේ ලබන්න තිබෙන මුල්ම ජයග්රහණය තමයි සෝවාන් ඵලයට පත්වෙනවාය කියන කාරණය. ඔබ සෝවාන් ඵලයට පත්වෙන්න නම් මේ ඉන්ද්රිය ධර්මයන් පහ සම වෙන්න ඕනේ පින්වතුනි. මොනවද මේ ඉන්ද්රිය ධර්මයන්. ශ්රද්ධා, වීර්ය, සති, සමාධි, ප්රඥා. මේ ඉන්ද්රිය ධර්මයන් පහ සමවෙන තැනයි, ඔබව සෝවාන් ඵලයට පත් වෙන්නේ. ඒ නිසා ශ්රද්ධාව වැඩෙන්න ඕනේ ප්රඥාව මෝදු කරගෙනයි. ශීලය වැඩෙන්න ඕනේ ප්රඥාව මෝදු කරගෙනයි. මෛත්රිය වැඩෙන්න ඕනේ ප්රඥාව මෝදු කරගෙනයි. සමාධිය වැඩෙන්න ඕනේ ප්රඥාව මෝදු කරගෙනයි. ප්රඥාව මෝදු වන්නේ කුමක් තුළින්ද .? මේ උතුම් ධර්මතාවන් විදර්ශනා නුවණින් දැක්කොත් විතරයි පින්වතුනි. එහෙමනම් මුලින්ම බුද්ධානුස්සතිය තුළ ශක්තිමත් වෙන්න. ශක්තිමත් වෙලා බුද්ධානුස්සතියන් විදර්ශනා නුවණින් දකින්න දක්ෂ වෙන්න. ඊළඟට බුදුරජාණන් වහන්සේ මෛත්රී භාවනාව ගැන කියනවා.
ඒ කියන්නේ මෛත්රිය වඩමින් අපි මුලින්ම, මම සුවපත් වේම්වා..! නිදුක් වේම්වා..! නිරෝගී වේම්වා..! කියා තමාට මෛත්රී වඩනවා. මගේ කයේ දුක් දුරු වී සිතේ දුක් දුරු වී නිදුක් වෙම්වා..! නිරෝගී වෙම්වා..! සුවපත් වෙම්වා…! කියා තමා තමාටම මෛත්රී කර ගන්නවා. ඊට පසුව සියලු සත්ත්වයෝ කයේ දුක් දුරු වී, සිතේ දුක් දුරු වී නිදුක් වෙත්වා…! නිරෝගී වෙත්වා…! සුවපත් වෙත්වා…! කියා මුළු ලෝකයාට මෛත්රී පතුරුවනවා. එයිනුත් ඉස්සරහට ගොස් දස දිශාවන්හිම සත්ත්වයන් නිදුක් වෙත්වා..! නිරෝගී වෙත්වා…! සුවපත් වෙත්වා…! කියා ප්රාර්ථනා කරනවා. උතුරු දිශාවේ, දකුණු දිශාවේ, නැඟෙනහිර, බටහිර, අනුදිශා හතරේ, උඩු දිශාව, යට දිශාව කියන දස දිශාවේම සත්ත්වයන් කයේ දුක් දුරු වී, සිතේ දුක් දුරු වී, නිදුක් වෙත්වා..! නිරෝගී වෙත්වා..! සුවපත් වෙත්වා..! කියා මෛත්රී වඩනවා. දැන් මෙහෙම මෛත්රී වඩමින් ඔබ හිතන්න ඔබ හොඳින් මෛත්රී පුරුදු කරපු කෙනෙක්. ඔබ කවදාහරි චිරාත් කාලයක් ජීවත් වෙලා මැරෙන වෙලාවට එක පාරටම මෛත්රී චිත්තයකට හිත යනවා. මෛත්රී චිත්තයකට හිත ගිය ගමන් මොකද වෙන්නේ ඔබ ගිහිල්ලා දිව්ය, මනුෂ්ය උප්පත්තියක් සකස් කර ගන්නවා. සුගතියේ උපතක් පින්වතුනි. භව නිරෝධයකට ගියේ නැහැ. ඒ නිසා මෛත්රිය වඩමින්, මෛත්රියත් විදර්ශනා නුවණින් දකින්න දක්ෂ වෙන්න ඕනේ. මෛත්රිය විදර්ශනා නුවණින් දැක්ක තැනයි ප්රඥාව කියන කාරණය තමා තුළින් මෝදු වෙන්නෙ. පින්වතුනි, මෛත්රිය විදර්ශනා නුවණින් දකින්නෙ කොහොමද..?
මෛත්රිය වැඩීම නිසා අපිට ලැබෙන්නේ මොනවාද..? බුදුරජාණන් වහන්සේ කියනවා මෛත්රියෙන් ලැබෙන්නා වූ ආනිසංස එකොළහක් තියෙනවා කියලා. ඒවා අංගුත්තර නිකායේ මෛත්රිය සූත්රයේ මෙන්න මේ විදිහට දක්වලා තියෙනවා.
1. සුවසේ නින්ද යාම.
2. නපුරු සිහින නොපෙනීම.
3. සුවසේ නින්දෙන් පිබිදීම.
4. සෑම මනුෂ්යයෙකුටම ප්රිය වීම.
5. දෙවියන්ට ප්රිය වීම.
6. දෙවියන් විසින් ආරක්ෂා කරනු ලැබීම.
7. ගින්නෙන්, විෂෙන්, ආයුධ වලින් අනතුරු නොලැබීම.
8. ඉක්මනින් සිත සමාධියට පත් වීම.
9. මුහුණේ පැහැය බැබළීම.
10. සිහි මුළා නොවී මරණයට පත් වීම.
11. ඒ ජාතියේ දී ම රහත් වීමට නොහැකි නම් මරණින් මතු බඹ ලොවට යා හැකි වීම.
පින්වතුනි, මේ තමයි මෛත්රියේ ආනිසංස. ඔබ කොච්චර මෛත්රිය වැඩුවත් ඔබට ලැබෙන්නේ ඔය ආනිසංසයි. නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා මේ සෑම ආනිසංසයක්ම විපාක දීලා අනිත්ය භාවයට පත්වෙනවා කියලා. එහෙමනම් ඔබ හැකිතාත් මෛත්රිය වඩන්න. හැකිතාත් මෛත්රිය වඩමින් ඒ මෛත්රී සිතින්ම මේ මෛත්රියේ සංස්කාරයන්ගේ අනිත්ය භාවය දකින්න. සංස්කාරයන්ට බැඳෙන්න එපා. සුගතියට බැඳෙන්න එපා. මේ මෛත්රියේ සංස්කාරයන්ට බැඳෙන මොහොතෙම ඔබ නැවත භවයේ උපතක් කරා ජීවිතය අරගෙන යනවා පින්වතුනි. ඒ වගේම බුද්ධානුස්සතිය වඩලා බුද්ධානුස්සතිය විදර්ශනා නුවණින් දකින්න. මෛත්රිය වඩලා මෛත්රිය විදර්ශනා නුවණින් දකින්න.
ඒ වාගේම ආනාපාන සතිය තුළින් සමාධිමත් සිතක් සකස් කර ගන්න. සමාධිමත් සිතක් ඇති කරගෙන බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා මේ ආශ්වාසයේ දිග භාවය, කෙටි භාවය දකිමින් ජීවත් වෙන්න කියලා. දැන් ඔබ එරමිණියා ගොතාගෙන කය සෘජුව තබාගෙන වාඩිවෙලා ඔබ මේ ආශ්වාසයට හිත යොමු කරන්න කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා. මුලින්ම මේ ආශ්වාසයේ දිග භාවයයි සකස් වෙන්නේ. මේ ආශ්වාසයේ දිග භාවය දකිමින් ජීවත් වෙන්න කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ කියනවා. ක්රමානුකූලව මේ ආශ්වාසයේ දිග භාවය කෙටිවෙනවා. ඒ කෙටි ස්වභාවය දකිමින් ජීවත් වෙන්න කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා. මේ කෙටි ස්වභාවයන් ක්රමානුකූලව හීනවෙලා ඔබට දැන් නාසයෙන් ආශ්වාස ප්රශ්වාසයන් නොදැනෙන තැනට එනවා කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා. මේ සංහිඳීම කියන තැනට. දැන් තමාට නාසයෙන් ආශ්වාස, ප්රශ්වාසයන් දැනෙන්නෙ නැහැ. නමුත් මේ සියුම් ආශ්වාස ප්රශ්වාස කයත් මේ උදරය හරහා ක්රියාත්මක වෙනවා කියලා තමන්ට දැනෙනවා කියනවා. එතැන සංහිඳීම කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ කියනවා. මේ සංහිඳීම දකිමින් ජීවත් වෙන්න කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ කියනවා. මේ සංහිඳීමත් දකිමින් ජීවත් වෙනකොට උපේක්ෂාව කියන තැනට සිත එනවා කියලා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා.
මෙන්න මේ උපේක්ෂාව ඇලීම්, ගැටීම්වලින් තොර තැනේ දී බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා මේ ආනාපානසති සමාධිය විදර්ශනාවට යොමුකරගන්න කියලා. එහෙම නැතිනම් ඔබ මේ සමාධියේ ආශ්වාදයට බැඳුණොත්, මේ ධ්යානයන්ගේ ආශ්වාදයට බැඳුණොත්, ඔබ පළවෙනි, දෙවෙනි, තෙවෙනි, සතරවෙනි ධ්යාන තල ස්පර්ශ කරන්න දක්ෂ කෙනෙක් නම්, ඔබ ධ්යාන කෙරෙහි තෘෂ්ණාව සකස් කර ගත්ත කෙනෙක් නම් ඔබ මැරෙන වෙලාවේ සිත එකපාරටම ධ්යානයකට යන්න පුළුවන් පින්වතුනි. මැරෙන වෙලාවෙම ඔබ එක පාරටම පළවෙනි වෙනි ධ්යානයට හිත ගන්නවා. මොකද ධ්යාන වඩලා පුරුදුයි. පළවෙනි ධ්යානයට හිත ගත්ත ගමන් ඔබ ගිහිල්ලා රූපාවචර බ්රහ්ම තලයක උප්පත්තියක් ලබනවා. භව නිරෝධයක් පැත්තට ගියේ නැහැ. සෝවාන් ඵලයට පත් වුණේ නැහැ. රූපාවචර බ්රහ්ම තලයේ ඉපදිලා කල්ප ගණනක් හෝ ගිහිල්ලා ඔබ ආයිමත් සතර අපායට වැටෙනවා පින්වතුනි. සංසාරයේ මේ වැරුද්ද අපි මෙපමණ කාලයක් කරලා තියෙනවා. මොකද අපි බුද්ධානුස්සතිය වඩමින් බුද්ධානුස්සතියට බැඳිලා ගියා. මෛත්රිය වඩමින් මෛත්රියේ ආනිසංසවලට බැඳිලා ගියා. සමාධිය වඩමින් සමාධියේ ධ්යාන තලවලට බැඳිලා ගියා. ඒ නිසා අපි දක්ෂ වෙන්න ඕනේ, සමාධිය තුළින් ධ්යාන තල සකස් කරගෙන ඒ ධ්යාන තලයන්ගේ අනිත්යභාවය දැකලා විදර්ශනා නුවණ කියන කාරණය සකස් කරගන්න.
පින්වතුනි, මෙන්න මේ මාර්ගය තුළ ඔබ ගමන් කළොත් මුලින්ම සංසාර බය දකින්න. අතීතයේ ගෙවාගෙන ආවා වූ සංසාරයේ බියකරු බව දකින්න. අනාගතයේ අපිට වැටෙන්න තිබෙන්නා වූ සංසාරයේ බියකරු බව දකින්න. අතීතයේ මම භාවනා කරලා මේ සා උසස් තැන්වල සිටියා කියන කාරණය නුවණින් දකින්න. දැකලා මේ භවය කෙරෙහි තිබෙන්නා වූ තෘෂ්ණාව සිඳෙන දිශාවට සංසාර භය සකස් කර ගනිමින් ඔබ භාවනාවට වාඩිවෙන්න. එතකොට සිත දුවන ස්වභාවය නැතිවේවි. එහෙමත් වාඩිවෙලා ඔබේ සිත දුවනවානම් ඒ සිත දුවන්නේ රූපයක් පසුපසමයි පින්වතුනි. එක්කො බිරිඳ කියන රූපයට වෙන්න පුළුවන්. එක්කෝ ස්වාමිපුරුෂයා කියන රූපයට වෙන්න පුළුවන්. එක්කෝ නිවස ගැන, පිටරට සිටින දරුවා කියන රූපය ගැන, මොකක් හෝ රූපයකටයි සිත දුවන්නේ පින්වතුනි. මෙන්න මේ දුවන රූපය මොකක්ද කියලා වෙන්ව හඳුනාගෙන ඒ රූපය වෙන්ව අරගෙන විදර්ශනාවට ලක් කරන්න.
දැන් ඔබේ සිත දුවන්නේ දරුවා කියන රූපයට නම් ඔබ ඒ දරුවා කියන රූපය වෙන්ව අරගෙන නිරතුරුවම දරුවා කියන රූපය විදර්ශනාවට ලක් කරන්න. ඔබ විදර්ශනා නුවණින් දකින්න සංසාරයේ මෙවැනි දරුවන් උදෙසා මම මහා සාගරයේ ජලයට වඩා කඳුළු හෙළලා තියෙනවා කියලා. මේ මනුෂ්ය ලෝකයේ ඉන්න සෑම මනුෂ්යයෙක්ම සංසාරයේ මගේ දරුවෙක් වෙලා ඉපදිලා සිටියා කියන කාරණය දකින්න. මේ තිරිසන් ලෝකවල, ප්රේත ලෝකවල, නිරයන්හි ඉන්න දුක් විඳින සෑම සත්ත්වයෙක්ම මගේ දරුවෙක් වෙලා ඉපදිලා තියෙනවාය කියන කාරණය දකින්න. ඒ නිසා දරුවාය කියන්නේ මේ ලෝකයේ තියෙන ඉහළම කාම වස්තුවයි, දරුවා නිසා මම නැවත දුකට වැටෙන්නේ නැහැ කියන කාරණය සිතේ ඇති කරගන්න. එහෙම කරලා පින්වතුනි, විසිරෙන සිත කුමන රූපයක් කරා ද විසිරෙන්නේ කියන කාරණය දැනගෙන ඒ රූපය වෙන්ව අරගෙන ඒ රූපය විදර්ශනාවට ලක් කරන්න. එතකොට පින්වතුනි, විසිරෙන සිත එක තැනකට ගන්න ඔබට ශක්තිය ලැබේවි…!!!
තෙරුවන් සරණයි…!!!
උපුටා ගැනීම – අතිපූජනීය රාජගිරියේ අරියඥාණ ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් කරනු ලැබූ දහම් කරුණු, පැහැදිලි කිරීම් හා අන්තර්ජාලයෙන් උපුටා ගන්නා සාකච්ඡා මගින්, විජේ ගුණවර්ධන මහතා විසින් සකස් කළ “කාලේන ධම්ම සාකච්ඡා” නම් වූ දහම් පොතෙන් ඔබ සැමගේ ධර්මාවබෝධය සඳහා උපුටා පිළිගන්වමු…!!!
උතුම් ධර්ම දානය පිණිස Share කරන්න…
අනෙකුත් දහම් කරුණු සඳහා පිවිසෙන්න – https://www.facebook.com/kaalenadharmasaakachcha/
