මාගේ උත්සහය එක් සිතක් හෝ තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ සඳහම් සිසිලෙන් සුවපත් කිරීමටයී
සෑම කල්හි ම එකසේ පැවැත්මක් නැතිවැ ශීතෝෂ්ණාදිය හේතු කොට නැවත තිබූ ආකාරයෙන් අනෙක් ආකාරයකට හෝ අභාවයකට පැමිණෙන්නා වූ ඖදාරික වූ ධාතු සමූහයට රූපස්කන්ධය යි කියනු ලැබේ. රූප සමූහය යනු එහි තේරුමයි. රූපය ය, රූපස්කන්ධය ය යන වචන දෙක්හි අර්ථ වශයෙන් වෙනසක් නැත. රූපය හෙවත් රූපස්කන්ධය කුමක් ද යන බව දක්වනු පිණිස, “කතමඤ්ච භික්ඛවෙ රූපං? චත්තාරෝ…
පිංවත් ඔබ අවංකවම දුප්පත් කෙනෙක් නම්, ඔබ, ඔබේ පිණ්ඩපාත දානයට බතුයි පොල් සම්බෝලයි පූජා කරන්න. එය ඔබට මහත්ඵල මහානිශංස පිංකමක් වෙනවා. මොකද අවංකවම ඔබට තිබෙන දෙයයි ඔබ දන් දෙන්නෙ. නමුත් යම් පිංවතෙක්, තමන් ප්රණීතව ආහාර අනුභව කරලා, අනුනට අප්රණීතව නොවටිනා, දෙවැනි ශ්රේණියේ දෙයක් පූජා කරනවා නම්, එවැනි පිංවතුන්ලාට පටිච්චසමුප්පන්නව තමන්ට ලැබෙන කිසිම දෙයකින් සෑහීමකට පත්නොවන…
පින්වත අපේ ජීවිත හසුරුවන පටිච්චසමුප්පන්න ධර්මතාවයක් තිබෙනවා. එම ධර්මතාවය තමයි අවිද්යා පච්චයා සංඛාරා, සංඛාර පච්චයා විඤ්ඤාණ කියන ධර්මතාවය. පින්වත අපේ අතීත සංස්කාර ගිණුමේ තිබෙන්නේ අපිම රැස්කොට ගත්තා වූ කුසල් සහ අකුසල් සංස්කාරයෝමයි. පින්වත පටිච්චසමුප්පන්න ක්රියාවලියට පණදෙන මෙහෙයවන්නා අපේම අතීත සංස්කාර වූ කල්හි, අපේ ජීවිත ඉදිරියට පැමිණෙන හොඳ සහ නරක අපි ධර්මයේ උපේක්ෂාවෙන්මයි පිළිගන්න ඕනේ. අද…
අවංකවම ආදරය කියන්නේ බොරුවක්. ප්රෝඩාවක්. බෝධිසත්වයන්ගේ ආදරය මීට අදාළ නැහැ. එම බෝසත් ආදරය, දස පාරමී ධර්මයන්ගෙන් පෝෂණය වුණ ආදරයක්. ඉන් මෙහා ආදරය කියන්නේ බොරුවක්, ප්රෝඩාවක්. මේ බොරුව ප්රෝඩාව ඔබ අවබෝධයෙන්ම හඳුනා ගන්න නම් ඔබ අකුසලය නිසාම කායිකව, මානසිකව, බිංදුවටම වැටෙන්න ඕනේ. එසේ නොවී ඔබ මේ ආදරය කියන අර්ථයේ තිබෙන බොරුව ඔබ හඳුනා ගන්නේ නැහැ. මාරයා…
මජ්ඣිම නිකායේ විතක්ක ඝණ්ඨාන සූත්රය භාවනාමය වශයෙන් සිත වඩන්නකු වෙත උපකාරී වන දේශනයකි. එය භාවනා යෝගියකුට පමණක් නොව සාමාන්ය ජීවිතයේදී වුවද පුද්ගලයා කෙරෙන් නිරන්තරයෙන් පැන නගින අකුසල සහගත සිතිවිලි මැඩ පවත්වා ගැනීමට කදිම අත්වැලක් සපයයි. සූත්ර නාමකරණයේ දැක්වෙන විතක්ක යන්නෙන් අදහස් වනුයේ සිතිවිලිය හෙවත් විතර්කයන්ය. අකුසල විතර්ක ප්රධාන වශයෙන් තුනකි. එනම් ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ වශයෙනි….
එක් සමයෙක්හි භාග්යවතුන් වහන්සේ විශාලා නගරය සමීපයෙහිවූ අම්බපාලී වනයෙහි වැඩ වසන සේක. ඉක්බිති භාග්යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි,” භික්ෂූන් ඇමතූ සේක. “ස්වාමීනි,” යි ඒ භික්ෂුහු භාග්යවතුන් වහන්සේට ප්රති වචන දුන්හ. භාග්යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. “මහණෙනි, සංස්කාරයෝ අනිත්යයහ. මහණෙනි, සංස්කාරයෝ අස්ථිරයහ. මහණෙනි, සංස්කාරයෝ සැනසීමි රහිතයහ. මහණෙනි, යමි බඳුවූ මේ සංස්කාරයන් කෙරෙහි කලකිරීමට සුදුසුය. නොඇලීමට සුදුසුය. විශේෂයෙන් මිදීමට…
වෙනසක් නැතිව සැමදෙනාටම මෛත්රිය වඩන්න.. එවිට දැනේවි සිතේ ඇති ද්වේශයේ තරම. අරමුණක් ඇති විටෙක විරාගී වන්නට බලන්න. එවිට දැනේවි සිතේ ඇති රාගයේ බලය. තමන්ට නොලැබුණු, තමන් ආස දෙයක් අන් අයට ලැබුණු විට හදවතින්ම “අනේ තවත් වැඩි වැඩියෙන් ලැබේවා ! ” සිතන්න. එවිට දැනේවි සිතේ ඇති ඊර්ෂ්යාවේ මහත. තමන්ට නරකම කරන කෙනෙකුට විපතක් වූ විට හදවතින්ම…
විඤ්ඤාණධාතුවේ ආධිපත්යයට නතුවී ජීවත්වන ලෝකයේ බහුතරයක් ජනතාව අදහන ආගම්වල දෙවියන් බ්රහ්මයන් තමන්ගේ ගැලවුම්කරුවන් ලෙස දකිනවා. එම පිංවතුන් එහෙම කියන එක සාධාරණයි. මොකද එම ආගම්වල ශාස්තෘවරුන් ආගම් නායක උතුමන් පූජක උතුමන් බ්රහ්ම දිව්ය සංඥාවලින් ඔබ්බට ගිය පිංවත් පිරිසක් නොවේ. ඒ නිසා ඒ අය දිව්ය සැප රූපී අරූපී බ්රහ්ම සැප උපාදානය කොටගත්තා. ඉන් ඔබ්බට යන්න ඒවායේ අනිත්ය…
පින්වත, බීජ නියාමයන්ගෙන් හට ගන්නා අජීවී ගස්වල ලස්සන මල් පූදිනවා. පින්වත, අජීවී ගස්වල ලස්සන මල් පූදින්නේ ගසේ පිනට නොවේ. පින්වත, අජීවී ගස්වල ලස්සන මල් පූදින්නේ, එම ලස්සන මල් දැකලා, එම ලස්සන මල් විඳලා සතුටු වෙන, පින්වත් ඔබේ පින නිසා මයි. පින්වත, ඔබේ පුණ්යවන්තභාවය ඔබව විතරක් නොවේ, ලෝකයත්, පරිසරයත් ලස්සන කරනවා. පින්වත, මොනතරම් විසිතුරු වුණත් අවිද්යාවේ…
පින්වත, උතුම් පංචශීලයේ දෙවැනි සිල් පදය බවට පත් වෙන්නේ “අන්සතු දෙය සොරකම් කිරීමෙන් වළකිමි” කියන සිල් පදයයි. පින්වත, මේ ලෝක ධාතුවේ බලවත් ම සොරකම බවට පත් වෙන්නේ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සාරාසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂ දසදහස් ගණනක් පටිච්චසමුප්පන්නව තම ඇස්, මස්, හිස්, රුධිරය දන් දීමෙන්, සක්විති රජකම්, රජකම්, සිටුකම්, අඹුදරුවන් දන් දීමෙන් අවබෝධ කොට වදාළ, සම්මා සම්බුද්ධ ඥානයෙන්…