මාගේ උත්සහය එක් සිතක් හෝ තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ සඳහම් සිසිලෙන් සුවපත් කිරීමටයී
තරහ, කේන්තිය, වෛරය, ක්රෝධය ගැන කතාකරන විට ත්රිපිටකයෙහි එන වැදගත් සූත්ර දෙකක් අපගේ මතකයට නැගෙනු ඇත. “පඨම ආඝාත පටිවිනය” සූත්රය එයින් පළමුවැන්නයි. මෙය බුදුරදුන් විසින් දේශනාකරන ලද සූත්රයක්. අනෙක් සූත්රය දුතිය ආඝාත පටිවිනය” සූත්රයයි. මෙය සැරියුත් හිමියන් විසින් දේශනා කරන ලද්දක්. සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයේ දී භික්ෂූන් අමතා සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරනවා කිසියම් කෙනෙකුට…
පින්වත, පසුගියදා ඇති වූ මහා ගංවතුර සහ නායයෑම්වල වගකීම දිට්වා කුණාටුවට භාර දීලා අත පිසදා ගන්න හදන්න එපා. පින්වත, දිට්වා කුණාටුව ඇති වීමට හේතුව සිහිනුවණින් දකින්න දක්ෂ වෙන්න. පින්වත, දිට්වා කුණාටුව ඇති වීමට හේතුව, මනුෂ්ය අපි විසින් සිදු කළ පාරිසරික විනාශයන් හේතුවෙන් සකස් වූ බාහිර සතර මහා ධාතුවේ කිපීමයි. පින්වත, මෙම පාරිසරික විනාශයන්ට මුල් වුණේ…
.සිද්ධස්ථාන ඇමද පිරිසිදු කිරීම උසස් පින්කමෙකි. එහි අනුසස් බොහෝ ය. එය ශ්රද්ධාව ඇති නම් වියදමක් නැතිව කා හටත් පහසුවෙන් කරගත හැකි පින්කමෙකි. වන්දනාව සඳහා විහාරස්ථානවලට පැමිණෙන පින්වතුන් ඒ ස්ථාන අපවිත්රව තිබෙනු දැක දැක නොසළකා නොයා යුතුය. තමන් පැමිණි විට මලසුන්වල පරමල් ඇති නම් ඉවත් කළ යුතුය. මලසුන් අපවිත්ර වී ඇති නම් සෝදා පිරිසිදු කළ යුතුය….
චතුරාර්ය සත්යය ධර්මයන්ගේ මුල්ම ආර්ය සත්යය වන ජාති, ජරා, ව්යාධි, මරණ, දුක ආයෙමත් දෝරේගලා යන්නටම ජීවිතගතවෙලා තිබෙනවා. පිංවත් හැමෝම සොයන්නේ ආරක්ෂාව, ජීවත්වෙන්න, සැප විඳින්න, සුගතියට යන්න, දුක ඉදිරියේ අපි ආයෙමත් දුකටම හේතුවන, රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ, ධර්මයන්ගේ ආස්වාදයම සොයනවා. තෘෂ්ණාවේ පියා වන අවිද්යාවම ශක්තිමත් කරනවා. අපි අවිද්යාව නැමති ගොවි බිමේ, රසායනික පොහොර යොදලා වගාවන්…
අන්ධ වනයෙහි වැඩ සිටින කුමාර කාශ්යප හිමියන් වෙත පැමිණෙන එක්තරා දේව රාජයෙක් ප්රශ්න කිහිපයක් විචාරයි. ඒවාට පිළිතුරු බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් විමසන ලෙස ද ඔහු උපදෙස් දෙයි. ඉන් පසු කුමාර කාශ්යප හිමියෝ ඒ දේව රාජයා විචාළ පරිදි එම ප්රශ්න සියල්ල බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් විමසති. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ සියලු ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දුන් අයුරු මෙම සූත්රයෙහි මනා ලෙස විග්රහ වී…
සම්බුද්ධ ශාසනයක් මුණගැසී තිබෙන මෙවැනි දුර්ලභ අවස්ථාවක, ගිහි පැවිදි අපි වඩාත් උත්සහගන්නේ ශාසනය ආරක්ෂා කරගැනීමට සහ ශාසනයේ බර කරගසා ගැනීමටය. පිරිත, ධර්ම දේශනා, දානමය පිංකම්, විහාර නඩත්තුව, සංවර්ධනය, දහම් පාසල්, ආගමික උත්සව, සමාජ සේවා, සමාජ සේවා කටයුතු නිසා දවසේ නිදි නොලබා අවිවේකයෙන් සිටින විට ඔබට දැනෙන වෙහෙස ඔබ දකින්නේ ශාසනයේ බර කරගසා ගැනීම නිසා ඇතිවෙන…
තරුණ තරුණියෝ ආදරය කරන කාලයේ, පෙම් හසුන් ලියන කාලයේ හදවතට නැතිනම් හෘදවස්තුවට මොන තරම් වටිනාකමක් දෙනවද. පෙම් හසුනක් ලියනකොට හදවතක් අඳිනවා. පෙම්වතුන්ගේ දිනයේදී හදවතක සටහනක් නැති තිළිණයක් නැති තරම්. මොකක්ද මේ හෘදය වස්තුව කියන්නේ. ඇපල් ගෙඩියක් වගේ ලෙයින් පිරුණු මස් ගොබයක්. ඔබ මනසින් හදවත දෝතට අරගෙන එය තදින් මිරිකුවොත්, මීවදයක් මිරිකනොකට මී පැණි බේරෙනවා වගේ…
“බුද්ධො” යන පදයේ මුලින්ම දත යුතු දෑ නොවිමසා බුද්ධත්වය තුළ ඇති දෑ සෙවීමටත්, සම්බුද්ධත්වය තුළ ඇති දැ සෙවීමටත්, මේ දෙකේ විවිධත්වය සෙවීමටත් යුහුසුළු වෙති. ඒ නොමැනවි. අපි මුලින්ම සිතෙහි සන්සුන් බව ඇති කරගෙන “බුද්ධො” යන මුල් පදය දැන ගනිමු. “බුද්ධො” යන පදය සෑදෙන්නේ “ බුධ” ධාතුව මුල්වීමෙනි. පාළි භාෂාවේ “බුධ” ධාතු දෙකක් තිබේ. එකක් දිවාදි…
වරක් ලිච්ඡවී පුත්ර සුනක්ඛත්ත, බුදුරදුන්ගේ බුද්ධ මහිමය අවතක්සේරු කළ අවස්ථාවක දී බුදුරජාණන් වහන්සේට සිංහනාද පැවැත්වීමට සිදු විය. කුමන අයුරින් ශ්රාවකයන් දක්ෂතා දැක්වුවද බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඥාන ශක්තියට සමාන කළ හැකි එකදු ශ්රාවකයකු හෝ බුදු සසුනේ නොවීය. ඒ බව ආනන්ද හිමියන් ගෝපක මොග්ගල්ලාන බමුණාට විස්තරාත්මකව පැහැදිලි කර දුන්හ. ආශ්රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් නිර්වාණාවබෝධය ලැබීම යන කරුණෙන් තථාගත හා…
දුකය, දුක් ලැබීමට කාරණය, සැපය, සැප ලැබිය හැකි ක්රමය යන මේ කරුණු සතර මිනිසුනට තබා දෙවියන්ටවත්, තත්ත්වාකාරයෙන් නො දැනෙන රහස් සතරකි. මේ කරුණු සතර දන්නහුදැයි ලෝකයෙන් ඇසුවහොත් වැඩි දෙනකුගෙන් ලැබෙන පිළිතුර නම් දනිමුය යන්නය. එබඳු පිළිතුරක් ලැබෙන්නේ ලෝකයා විසින් මේ කරුණු සතර වැරදි ලෙස අසත්ය ලෙස දැන සිටීමෙනි. අසත්ය දැනීම යනු නොදැනීම ම ය. ලෝකයෙහි…